Bilgehan Tombul yazdı...

Eskişehir’de bu pazar günü ilk kez “Arabasız Pazar” uygulaması hayata geçirildi. Büyükşehir Belediyesi’nin açıklamalarına göre uygulamanın amacı; karbon salınımını azaltmak, kent merkezinde yaya öncelikli bir alan oluşturmak ve şehirde çevre bilincini artırmak. Uygulamanın her ayın son pazar günü devam etmesi planlanıyor.

Uygulama kapsamında kent merkezinde üç bulvar araç trafiğine kapatıldı. Ben vatandaşın nabzını tutmak için Atatürk Bulvarı’ndaydım. İlk dikkatimi çeken şey şu oldu: Bulvarın bir şeridi kapalıyken diğer şeridi açıktı. Yani araçlar yine geçti, egzoz dumanı yine vardı. Bu durumda “karbon salınımını azaltıyoruz” söylemi ne kadar karşılık buluyor, sorgulamak gerekiyor. Çünkü ortada tam bir araçsızlık yokken, iddia edilen çevresel fayda da havada kalıyor.

Bir diğer mesele ise mekansal tercih. Atatürk Bulvarı zaten geniş kaldırımlara sahip. Yayaların yürüyemediği, nefes alamadığı bir alan değil. Oysa Eskişehir’de gerçekten dar kaldırımlara sahip, yaya yoğunluğu yüksek ama araç baskısı altında kalan sokaklar var. Eğer bu uygulama oralarda yapılsaydı, belki daha anlamlı ve hissedilir bir sonuç doğabilirdi.

Sahada dinlediğim vatandaş görüşleri de uygulamanın plansız ilerlediğini gösteriyordu. Hiç araç geçmeyen bir yolda otobüs bekleyen bir teyze, aslında anlatılmak istenenin küçük ama çarpıcı bir özeti gibiydi. Bir başka vatandaş ise, yaşı gereği gitmesi gereken yere ulaşabilmek için uzun bir mesafeyi tamamen yaya olarak kat etmek zorunda kaldığını söyledi.

Büyükşehir Belediyesi’nin uygulamayı duyurma ve anlatma biçimi ise genel olarak olumlu bir çerçeve çiziyor.

Resmi sosyal medya hesaplarında uygulama neredeyse kusursuz bir başarı hikâyesi gibi sunuldu. Büyükşehir Belediyesi’nin hikayesinde paylaşılan sokak röportajlarının tamamı olumlu görüşlerden oluşuyordu. Oysa sahada eleştiren de vardı, anlam veremeyen de, zorlanan da… Kent yönetiminin, eleştiriyi yok saymak yerine onu duymayı tercih etmesi gerekir. Çünkü şehirler alkışla değil, geri bildirimle gelişir.

Arabasız Pazar fikri, Eskişehir için değerli ve iyi niyetli bir adım. İlk uygulamada görülen aksaklıklar ise bu tür projelerin doğasında var. Doğru alan seçimi, daha net yönlendirmeler ve vatandaşın günlük ihtiyaçlarını gözeten küçük dokunuşlarla, bu uygulamanın zamanla daha işlevsel ve daha benimsenen bir hal alması mümkün.