Sosyal medyada birkaç dakika geçirmek, bazen kişinin kendi hayatına farklı gözlerle bakmasına sebep olabilir. Bir başkasının kusursuz görünen ilişkisi, bitmek bilmeyen tatilleri, başarılı kariyeri ya da mutlu aile tablosu…Birbirinden farklı gibi görünen bu paylaşımlar zamanla kişinin kendi yaşamını değerlendirme biçimini etkileyebilir. Bir süre sonra insan yalnızca başkalarının ne yaptığını takip etmez kendi hayatının ne kadar yeterli, başarılı veya mutlu olduğunu da sorgulamaya başlar. Üstelik bu sorgulama çoğu zaman bilinçli olarak yapılmaz. Kişi kendisini bir başkasıyla karşılaştırdığını fark etmese bile gördüğü görüntüler, kendi yaşamına ilişkin beklentilerini ve değerlendirmelerini değiştirebilir. Sosyal medyanın en dikkat çekici psikolojik etkilerinden biri de tam olarak burada ortaya çıkar: Başkalarının hayatına bakarken kendi hayatından memnuniyetsizlik duymaya başlamak.

İnsan kendisini ve yaşamındaki gelişmeleri değerlendirebilmek için doğal olarak çevresindeki insanlara bakar. Psikolojide sosyal karşılaştırma olarak tanımlanan bu eğilim bireyin kendi özelliklerini, başarılarını ve yaşam koşullarını başkalarıyla kıyaslaması anlamına gelir. Bu karşılaştırma her zaman olumsuz değildir. Bazen kişiye ilham verir, hedef belirlemesine yardımcı olur ve gelişim motivasyonunu destekler. Fakat sosyal medya bu doğal eğilimin çok daha yoğun ve sürekli yaşanabildiği bir ortam meydana getirir. Çünkü burada karşılaştırılan şey çoğunlukla iki insanın gerçek hayatı değildir. Bir tarafta kişinin gündelik hayatının tüm sorunları ve sıradan anları, diğer tarafta ise başkalarının seçerek paylaştığı, düzenlenmiş ve çoğunlukla en iyi anlarından oluşan bir görüntü vardır. Bu eşitsiz karşılaştırma, kişinin kendi hayatını olduğundan daha eksik algılamasına zemin hazırlayabilir. Başkasının tatil fotoğrafına bakarken kendi yoğun çalışma temposunu, bir çiftin romantik paylaşımını görürken kendi ilişkisindeki gündelik sorunları, birinin mesleki başarısını izlerken kendi ilerleyişindeki gecikmeleri daha fazla düşünmeye başlayabilir. Bir süre sonra sahip oldukları yerine sahip olamadıklarına odaklanabilir. Elde ettiği başarılar sıradanlaşırken başkalarının başarıları daha dikkat çekici hale gelebilir. Kendi sosyal ilişkileri, evi veya kariyeri üzerinden sürekli bir eksiklik değerlendirmesi yapabilir. Burada önemli olan yalnızca kıskançlık değildir. Daha derinde kişinin kendi değerini başkalarının yaşam standartları üzerinden belirlemeye başlaması söz konusudur. Özdeğer algısı dışarıdan gelen görüntülere ve onaylara daha bağımlı hale geldikçe kişi kendisini olduğu haliyle kabul etmekte zorlanabilir.

Sosyal medyanın psikolojik etkilerinden korunmak dijital dünyadan tamamen uzaklaşmayı gerektirmez. Asıl önemli olan bu platformlarla kurulan ilişkinin farkına varabilmektir. Kişi hangi içeriklerin kendisinde yetersizlik, huzursuzluk veya kıyaslama duygusu yarattığını gözlemleyebilir. Kendini sürekli kötü hissettiren hesapları takip etmeyi bırakabilir, ekran süresini sınırlandırabilir ve sosyal medyada gördüğü görüntülerin bir yaşamın tamamını temsil etmediğini kendisine hatırlatabilir. Bunun yanında kendi yaşamını değerlendirirken başkalarının ölçütlerinden uzaklaşmak da önemlidir. Herkesin gelişim hızı, imkanları, öncelikleri ve yaşam koşulları birbirinden farklıdır. Bir başkasının hayatında önemli görünen bir gelişme kişinin kendi yaşamında aynı ölçüde anlamlı olmak zorunda değildir.