Parmak çıtlatmanın yıllar içinde eklemlerde kireçlenmeye, diğer adıyla osteoartrite yol açtığı yönündeki yaygın inanış incelendi. Elde edilen bulgularda, düzenli olarak parmak çıtlatmak ile el eklemlerinde osteoartrit görülmesi arasında anlamlı bir bağlantı belirlenmedi.
Parmak eklemlerinden gelen karakteristik sesin kaynağı da araştırmalarda ele alındı. Bulgular, sesin kemiklerin birbirine sürtünmesinden kaynaklanmadığını gösterdi.
Parmak çıtlatırken eklemde ne oluyor?
Parmak eklemlerinin içerisinde sinovyal sıvı bulunuyor. Bu sıvı, eklem yüzeylerinin hareketi sırasında kayganlaştırıcı görevi görerek sürtünmenin azaltılmasına yardımcı oluyor.
Parmak hızlı şekilde gerildiğinde eklem içerisindeki basınç değişiyor. Bu değişimin ardından sinovyal sıvı içerisinde geçici bir gaz boşluğu oluşuyor. Parmak çıtlatıldığında duyulan sesin de bu süreçle ilişkili olduğu belirtiliyor.
Araştırmalarda gelişmiş MR görüntüleme yöntemlerinden yararlanılarak çıtlama anındaki eklem hareketleri incelendi. Gerçek zamanlı görüntülerde, sesin oluştuğu sırada parmak tabanındaki eklem bölgesinde gaz boşluklarının meydana geldiği gözlendi.
215 kişinin verileri incelendi
Parmak çıtlatma ile kireçlenme arasındaki olası bağlantıyı inceleyen çalışmada 50 ila 89 yaş arasındaki 215 kişinin el röntgenleri ve sağlık verileri değerlendirildi.
Katılımcıların yaşam boyunca sahip oldukları parmak çıtlatma alışkanlıkları ile ellerinde osteoartrit görülme durumu karşılaştırıldı. İnceleme sonucunda iki durum arasında bağlantı tespit edilmedi.
Düzenli olarak parmak çıtlatan kişilerle bu alışkanlığa sahip olmayan kişiler arasında el osteoartriti görülme riski açısından belirgin bir fark saptanmadı.
Daha önce yapılan araştırmaların değerlendirildiği 2018 tarihli bir derlemede de istemli ve ağrısız parmak çıtlatma alışkanlığı incelendi.
Derlemede yer alan gözlemsel çalışmaların sonuçlarında, ağrısız şekilde parmak çıtlatmanın eklem kıkırdağına veya el fonksiyonlarına zarar verdiğini gösteren bir ilişki ortaya konulmadı.
Bu bulgular, parmak çıtlatmanın doğrudan kireçlenmeye neden olduğu yönündeki yaygın inanışı desteklemiyor.
Parmak çıtlatırken ağrı ve şişlik varsa dikkat
Parmak eklemlerinden ses gelmesi tek başına değerlendirilmesi gereken tek belirti olarak görülmüyor. Çıtlama sırasında veya sonrasında şiddetli ağrı, şişlik ya da hareket kısıtlılığı ortaya çıkması farklı bir durumun işareti olabilir.
Özellikle bir darbe veya yaralanmanın ardından eklem hareketlerinde sorun yaşanması halinde belirtilerin ayrıca değerlendirilmesi gerekiyor.
