Ekonomi Koordinasyon Kurulunun da gündemine gelen yeni sosyal yardım sistemi ve sosyal güvenlik sistemine ilişkin çalışmalar kapsamında, özellikle en düşük emekli aylığına yönelik kalıcı adımları atılması planlanıyor. Mevcut yapının sürdürülebilirliği konusundaki endişeler, yetkilileri yeni formüller üretmeye itiyor. Hazırlanan projeksiyona göre haziran ayından itibaren yeni modele geçilecek. Vatandaşlık maaşı uygulaması emeklileri de kapsayacak şekilde kurgulanacak. Böylece düşük maaş alan emeklilere gelir desteği verilecek. EYT düzenlemesi, ödenemeyen primler, çalışan-emekli sayısı arasındaki orantısızlık, kayıt dışı istihdam gibi sebeplerle bozulan sosyal güvenlik sisteminin yeniden rayına oturtulması için yeni dönemde bir çalışma yapılması bekleniyor.
Sistemin Dengesi ve Yeni Arayışlar
AK Parti'de bir süredir sosyal güvenlik sisteminin sil baştan ele alınarak bütün tartışmalı alanlarda yeni adımların atılmasına ilişkin başlıklar gündeme geliyor. AK Parti kurmayları, mevcut durumun sürdürülemez olduğunu ifade etti. Yapılan değerlendirmede, "Sosyal güvenlik sistemini belki de baştan aşağı gözden geçirmemiz gerekecek" denildi. Aynı primi ödemesine rağmen farklı maaş alanlar var. EYT ile birlikte aktüeryal dengenin iyice bozulduğu açık. İdeal olan orana ulaşılamadığını belirten yetkililer, "Sosyal güvenlik sisteminin sağlıklı işlemesi için ortalama 4 çalışana 1 emekli düşmesi gerekiyor. Ama Türkiye'de şu anda, bir emekliye karşılık 1,6 çalışan var" tespitinde bulundu.
Vatandaşlık Maaşı ve Pilot Uygulama
Hükümet tarafından sosyal yardımların etkinliğinin artırılması, daha kapsayıcı hale getirilmesi ve desteklerin aile odaklı olacak şekilde uygulanmasına yönelik de hazırlık yapılıyor. Bu kapsamda ilk etapta, kamuoyunda 'vatandaşlık maaşı' olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi hayata geçirilecek. Haziran ayında pilot olarak başlatılacak bahsi geçen model, en düşük emekli aylığı alanları da kapsayacak. Yeni sistem 2027'den itibaren tüm Türkiye'yi kapsayacak şekilde uygulanacak. Proje ile her hanenin belli bir gelire sahip olması hedefleniyor. Buna göre, hanelere yönelik belli bir gelir seviyesi belirlenecek ve ilgili rakamın altında geliri olanlara devlet tarafından gelir desteği verilecek.
Aylık Bağlama Sisteminde Revizyon
Hükümetin ekonomi yönetimi bir yandan da sosyal güvenlik sistemine ilişkin aylık bağlama sistemi dahil olmak üzere sosyal güvenlik sisteminin aktüeryal dengesini güçlendirmek çalışma yapacak. Bu doğrultuda, Cumhurbaşkanlığının 2026 Yıllık Programı'nda, prim tabanının genişletilmesi için düşük gelirli esnaf, sanatkar, çiftçiler ve mevsimlik çalışanlar gibi gruplara özel sosyal sigorta programlarının oluşturulacağı belirtiliyor. Programa göre, aylık bağlama sistemi kişilerin daha çok istihdamda kalmasını teşvik edecek ve mali yük getirmeyecek şekilde yeniden düzenlenecek. Çalışanların daha uzun süre istihdamda kalmasını teşvik edecek bir aylık bağlama sistemi için dünya uygulamaları da dikkate alınarak maliyet çalışması yapılacak.
Meclis Gündemi ve Maliyet Hesabı
Sistemin yasal zemini için meclis takvimi işliyor. En düşük emekli aylığını 20 bin liraya yükselten düzenleme teklifi 15 Ocak Perşembe günü TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşülecek. En düşük emekli aylığının 20 bin liraya çıkarılması halinde 2026 için bütçeye 110,2 milyar lira maliyet oluşması öngörülüyor. 16 bin 881 lira olan en düşük emekli aylığını mevcutta 4 milyon 11 bin kişi alıyor. Düzenleme ile birlikte kapsam genişleyecek. 20 bin liraya yükselecek en düşük emekli aylığını alacak kişi sayısı ise 4 milyon 917 bine yükselecek. Emeklilerin gelir desteği ile rahatlatılması amaçlanıyor.
