Ekonomi Koordinasyon Kurulunun da gündemine gelen yeni sosyal yardım sistemi ve sosyal güvenlik sistemine ilişkin çalışmalar kapsamında, özellikle en düşük emekli aylığına yönelik kalıcı adımları atılması planlanıyor. Mevcut yapının sürdürülebilirliği konusundaki endişeler, yetkilileri yeni formüller üretmeye itiyor. Hazırlanan projeksiyona göre haziran ayından itibaren yeni modele geçilecek. Vatandaşlık maaşı uygulaması emeklileri de kapsayacak şekilde kurgulanacak. Böylece düşük maaş alan emeklilere gelir desteği verilecek. EYT düzenlemesi, ödenemeyen primler, çalışan-emekli sayısı arasındaki orantısızlık, kayıt dışı istihdam gibi sebeplerle bozulan sosyal güvenlik sisteminin yeniden rayına oturtulması için yeni dönemde bir çalışma yapılması bekleniyor.
Sistemin Dengesi ve Yeni Arayışlar
AK Parti'de bir süredir sosyal güvenlik sisteminin sil baştan ele alınarak bütün tartışmalı alanlarda yeni adımların atılmasına ilişkin başlıklar gündeme geliyor. AK Parti kurmayları, mevcut durumun sürdürülemez olduğunu ifade etti. Yapılan değerlendirmede, "Sosyal güvenlik sistemini belki de baştan aşağı gözden geçirmemiz gerekecek" denildi. Aynı primi ödemesine rağmen farklı maaş alanlar var. EYT ile birlikte aktüeryal dengenin iyice bozulduğu açık. İdeal olan orana ulaşılamadığını belirten yetkililer, "Sosyal güvenlik sisteminin sağlıklı işlemesi için ortalama 4 çalışana 1 emekli düşmesi gerekiyor. Ama Türkiye'de şu anda, bir emekliye karşılık 1,6 çalışan var" tespitinde bulundu.
Vatandaşlık Maaşı ve Pilot Uygulama
Hükûmet tarafından sosyal yardımların etkinliğinin artırılması, daha kapsayıcı hâle getirilmesi ve desteklerin aile odaklı olacak şekilde uygulanmasına yönelik de hazırlık yapılıyor. Bu kapsamda ilk etapta, kamuoyunda ‘vatandaşlık maaşı’ olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi hayata geçirilecek. Haziran ayında pilot olarak başlatılacak bahsi geçen model, en düşük emekli aylığı alanları da kapsayacak. Yeni sistem 2027’den itibaren tüm Türkiye’yi kapsayacak şekilde uygulanacak. Proje ile her hanenin belli bir gelire sahip olması hedefleniyor. Buna göre, hanelere yönelik belli bir gelir seviyesi belirlenecek ve ilgili rakamın altında geliri olanlara devlet tarafından gelir desteği verilecek. Gelir desteğinin yanısıra, farklı sosyal yardımlarla aileler desteklenecek.
Yasal Düzenleme Alışkanlığı Değişiyor
Sistemin kalıcı hale gelmesiyle birlikte dönemsel müdahalelere gerek kalmayacak. Bu sistemin hayata geçirilmesi ile birlikte her ocak ve temmuz ayında en düşük emekli aylıklarının artırılması için kanuni düzenleme yapılması uygulamasından vazgeçilecek. Otomatik işleyen bir mekanizma kurularak gelir adaletsizliğinin önüne geçilmesi amaçlanıyor. Böylece siyasi kararlardan bağımsız, sürdürülebilir bir destek modeli oluşturulacak.
Aylık Bağlama Sisteminde Revizyon
Hükûmetin ekonomi yönetimi bir yandan da sosyal güvenlik sistemine ilişkin aylık bağlama sistemi dâhil olmak üzere sosyal güvenlik sisteminin aktüeryal dengesini güçlendirmek çalışma yapacak. Bu doğrultuda, Cumhurbaşkanlığının 2026 Yıllık Programı’nda, prim tabanının genişletilmesi için düşük gelirli esnaf, sanatkâr, çiftçiler ve mevsimlik çalışanlar gibi gruplara özel sosyal sigorta programlarının oluşturulacağı belirtiliyor. Programa göre, aylık bağlama sistemi kişilerin daha çok istihdamda kalmasını teşvik edecek ve mali yük getirmeyecek şekilde yeniden düzenlenecek. Çalışanların daha uzun süre istihdamda kalmasını teşvik edecek bir aylık bağlama sistemi için dünya uygulamaları da dikkate alınarak maliyet çalışması yapılacak. Ekonomi Koordinasyon Kurulunun da gündemine gelen yeni sosyal yardım sistemi ve sosyal güvenlik sistemiyle ilgili çalışmalar kapsamında, özellikle en düşük emekli aylığına yönelik kalıcı adımları atılması planlanıyor.
