İran kaynaklı jeopolitik gerilim sonrası küresel petrol fiyatlarında yaşanan sert yükseliş, Türkiye’de akaryakıt fiyatlarını da etkiledi. Dünya piyasalarındaki ani dalgalanmalar yerel istasyonlarda büyük maliyet artışlarına yol açıyor. Yetkililer halkı korumak adına yeni bir yol haritası üzerinde çalışıyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın, artan maliyetlerin iç piyasaya yansımasını sınırlamak amacıyla 'eşel mobil' sistemini yeniden devreye alma ihtimalini değerlendirdiği öne sürüldü.
Akaryakıtta Kritik Viraj
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik hamlelerinin ardından petrol fiyatlarında görülen sıçrama, akaryakıtta yeni zam beklentisini beraberinde getirdi. O gece motorin litre fiyatına yaklaşık 6 TL artış yapılması beklenirken, kamuoyunda “eşel mobil geri mi geliyor?” sorusu yeniden gündeme taşındı. Bloomberg’den Fırat Kozok’un aktardığı bilgilere göre, Hazine ve Maliye Bakanlığı fiyat artışlarının etkisini ölçmek için kapsamlı bir etki analizi başlattı. Belirtilen çalışmanın sonuçlarına göre hafta içinde karar alınabileceği belirtiliyor. Enerji maliyetlerindeki o sert tırmanışın tüketicilere en az hasarla yansıması amaçlanıyor.
Analizler Masada
Eşel mobil sistemi, uluslararası petrol fiyatları ve döviz kurundaki yükselişin pompa fiyatlarına doğrudan yansımasını engellemek amacıyla devreye alınıyor. Söz konusu modelde, fiyat artışları Özel Tüketim Vergisi’nden (ÖTV) karşılanarak tüketiciye yansıyan zam sınırlanıyor. Anılan sistem ilk olarak 2018 yılında uygulanmış, ardından ara verilmiş ve 2019’da yeniden yürürlüğe girmişti. Petrol piyasalarındaki oynaklığın sürmesi halinde, enflasyon üzerindeki baskıyı azaltmak için yöntemin yeniden devreye alınabileceği değerlendiriliyor. Hazine yetkilileri o süreci titizlikle yönetiyor.
Eşel Mobilin Tarihçesi
Eşel mobil uygulaması 1 Mart 2022 itibarıyla sona ermişti. Türkiye'de uygulanan eşel mobil sistemi 2021 yılının son çeyreğinde artan döviz kuruna bağlı olarak, akaryakıt ürünlerinde kaldırıldı. Mevcut ekonomik konjonktürde vergi kalemleri üzerinden yapılacak o düzenleme, sosyal refahın korunması noktasında stratejik bir önem taşıyor. Küresel arz güvenliğine dair endişeler sürerken, maliye politikasındaki o esnek araçların kullanımı tekrar gündeme yerleşti. İlgili karar mekanizmaları tüm olasılıkları titizlikle süzgeçten geçiriyor.
