Diyabet, dünya genelinde milyonlarca kişiyi etkilerken hastalığın belirtilerinin fark edilmemesi erken tanıyı zorlaştırıyor. Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Dr. Banu Ertürk, her 10 diyabet hastasından 4'ünün hastalığından haberdar olmadığını belirterek önemli uyarılarda bulundu. Türkiye'de yaklaşık 10 milyon yetişkinin diyabetli olduğunun tahmin edildiğini aktaran Ertürk, çocuklarda da diyabet tanısı bulunan yaklaşık 30 bin kişi olduğunu söyledi.
Diyabetin, vücudun insülin hormonunu yeterli miktarda üretememesi veya üretilen insülini etkili şekilde kullanamaması sonucunda ortaya çıktığını belirten Uzman Dr. Banu Ertürk, hastalığın kan şekerinin yükselmesiyle seyreden kronik bir rahatsızlık olduğunu ifade etti.
Ertürk, diyabetin temel olarak Tip 1, Tip 2 ve gebelik döneminde ortaya çıkabilen gestasyonel diyabet olmak üzere üç farklı türünün bulunduğunu kaydetti.
Diyabet vakalarının yüzde 90'ından fazlası Tip 2
Tip 1 diyabetin, bağışıklık sisteminin pankreasta insülin üreten hücrelere zarar vermesi sonucunda ortaya çıktığını belirten Ertürk, bu hastalığın genellikle çocukluk ve gençlik döneminde başladığını ancak her yaşta görülebildiğini söyledi.
Tip 2 diyabetin ise vücut hücrelerinin insüline karşı direnç geliştirmesi veya pankreasın yeterli insülin üretememesi nedeniyle oluştuğunu aktaran Ertürk, tüm diyabet vakalarının yüzde 90'ından fazlasının Tip 2 diyabetten kaynaklandığını ifade etti.
Dünyada 589 milyon yetişkin diyabetle yaşıyor
Uluslararası Diyabet Federasyonu verilerine dikkat çeken Ertürk, dünya genelinde 589 milyon yetişkinin diyabetle yaşadığını belirtti. Bu kişilerin her 10'undan 4'ünün hastalığından habersiz olduğunu söyleyen Ertürk, Türkiye'de yaklaşık 10 milyon yetişkinin diyabetli olduğunun tahmin edildiğini, diyabet tanısı bulunan çocuk sayısının ise 30 bin civarında olduğunu kaydetti.
Diyabetin kontrol altına alınmaması durumunda ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini belirten Ertürk, yüksek kan şekerinin zaman içerisinde hayati organlarda kalıcı hasar oluşturabileceğini söyledi.
Kontrolsüz diyabetin kalp krizi ve inme riskini artırabildiğini, böbrek yetmezliği, görme kaybı, sinir hasarı ve diyabetik ayak gibi sorunlara neden olabildiğini ifade eden Ertürk, hastalığın engellilik ve erken ölümlerin önemli nedenleri arasında bulunduğunu dile getirdi.
Çocuklarda bu belirtilere dikkat!
Tip 1 diyabetin çocukların beslenmesinden veya ailelerin yaptığı bir hatadan kaynaklanmadığını vurgulayan Ertürk, erken tanının önemine dikkat çekti.
Çocuklarda çok su içme, sık idrara çıkma, açıklanamayan kilo kaybı, halsizlik ve bulanık görmenin Tip 1 diyabet belirtileri arasında yer aldığını belirten Ertürk, bu şikâyetleri fark eden ebeveynlerin vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurması gerektiğini söyledi.
Belirtilere kusma, karın ağrısı, hızlı ve derin nefes alma ya da uykuya eğilimin eşlik etmesi durumunda ise acil servise başvurulması gerektiğini kaydetti.
Ertürk, Tip 1 diyabetli çocukların yaşam kalitesinin korunmasında tıbbi tedavinin yanı sıra ailelerin, öğretmenlerin ve yakın çevrenin diyabet konusunda bilinçli olmasının da önemli olduğunu ifade etti.
Tip 2 diyabet yıllarca belirti vermeden ilerleyebilir
Tip 2 diyabetin çoğunlukla uzun yıllar boyunca belirgin belirtiler göstermeden ilerleyebildiğini belirten Ertürk, bazı kişilerin hastalığı ancak kalp, böbrek, göz veya sinir hasarı gibi komplikasyonlar ortaya çıktığında öğrendiğine dikkat çekti.
Fazla kilo, obezite, hareketsiz yaşam, sağlıksız beslenme, ailede diyabet öyküsü, ileri yaş ve gebelik döneminde diyabet geçirmiş olmanın Tip 2 diyabet riskini artırdığını belirten Ertürk, risk grubundaki kişilerin belirti beklemeden aile hekimlerine başvurarak kan şekeri ölçümü yaptırmasını önerdi.
Sağlıklı beslenme, düzenli fiziksel aktivite, ideal vücut ağırlığının korunması ve tütün ürünlerinden uzak durulmasının Tip 2 diyabetin önlenmesine ve geciktirilmesine katkı sağlayabileceğini ifade eden Ertürk, diyabet tanısı alan kişilerin düzenli sağlık kontrollerini aksatmaması gerektiğini söyledi.
Ertürk, göz, böbrek ve ayak kontrollerinin düzenli yaptırılmasının, uygun tedavi ve diyabet eğitiminin olası komplikasyonların önlenmesi veya geciktirilmesi açısından önem taşıdığını vurguladı.
