Türkiye'de miras paylaşımı süreçleri birçok aileyi yakından ilgilendiriyor. Özellikle gayrimenkul miraslarında yaşanan bürokratik işlemler ve yüksek masraflar vatandaşları zorluyor. Aile büyüklerinden kalan mülklerin paylaşımı çoğu zaman anlaşmazlıklar nedeniyle çıkmaza giriyor. Mevzuatta yer alan alternatif yöntemler, o yükü önemli ölçüde hafifletebiliyor. Yüksek noter masrafları ve uzun mahkeme süreçleri, mirasçıları bezdiren faktörlerin başında geliyor. Kardeşler arasındaki anlaşmazlıklar ve bürokratik engeller süreci daha da karmaşık hale getiriyor. Söz konusu nedenle birçok miras işlemi yıllarca bekletiliyor veya hiç sonuçlandırılamıyor. Ancak rıza-i taksim yöntemi, tarafların uzlaşması halinde pratik bir çözüm sunuyor. Mirasçıların kendi aralarında anlaşarak miras mallarını paylaşması anlamına gelen sistemde noter zorunluluğu bulunmuyor.
Başvuru Süreci ve Gerekli Adımlar
Rıza-i Taksim yönteminden faydalanmak isteyenlerin izlemesi gereken belirli prosedürler mevcut. Öncelikle tüm mirasçıların paylaşım konusunda tam bir mutabakata varması gerekiyor. Anlaşan mirasçılar birlikte Tapu Sicil Müdürlüğü'ne gidiyor ve süreci başlatıyor. Gerekli evraklar tamamlanarak memura sunuluyor ve resmi işlemler başlıyor. Tapu memuru gözetiminde paylaşım sözleşmesi imzalanıyor. Son aşamada ise yeni tapu kayıtları oluşturularak mirasçılara teslim ediliyor. Böylece mülkiyet devri sorunsuz bir şekilde tamamlanmış oluyor.
Belge Hazırlığı ve Dijital Kolaylık
İşlemlerin hızlı ilerlemesi için evrakların eksiksiz olması şart koşuluyor. Rıza-i Taksim başvurusu için hazırlanması gereken belgeler arasında veraset ilamı başı çekiyor. Tüm mirasçıların kimlik belgeleri, tapu senedi veya tapu kaydı dosya içinde yer almalı. Ayrıca güncel emlak beyan değeri ve mirasçılara ait fotoğraflar da isteniyor. Teknolojinin sunduğu imkanlar da süreci destekliyor. E-Devlet veya WebTapu üzerinden randevu alınarak işlem hızlandırılabilir. Dijital platformlar üzerinden veraset ilamı sorgulama ve tapu kaydı görüntüleme gibi işlemler yapılabiliyor.
Maliyet Avantajı ve Tasarruf
Yöntemin en cazip tarafı ise maliyetlerin düşüklüğü olarak öne çıkıyor. Rıza-i Taksim yönteminde ödenecek masraflar oldukça düşük seviyelerde kalıyor. Vatandaşların cebinden sadece tapu harcı, döner sermaye ücreti ve belge masrafları çıkıyor. Tapu harcı, emlak değeri üzerinden hesaplanıyor. Noter aracılığıyla yapılan işlemlerde ise binlerce lira ek masraf çıkabiliyor. Dolayısıyla rıza-i taksim, önemli bir tasarruf kapısı olarak görülüyor.
Anlaşmazlık Durumu ve Yargı Süreci
Mirasçılar arasında uzlaşı sağlanamadığında ise farklı mekanizmalar devreye giriyor. Zorunlu arabuluculuk sistemi, ortaklığın giderilmesi davalarından önce uygulanıyor. Taraflar önce arabulucu huzurunda çözüm aramak zorunda kalıyor. Eğer arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa mahkeme süreci başlıyor. İzale-i Şüyu davası sonucunda mülk satışa çıkarılarak bedel mirasçılara paylaştırılıyor. Hisseli mülklerde mirasçılardan biri payını satmak istediğinde diğer mirasçılar ön alım hakkına sahip oluyor. Tarım arazilerinde ise ekilmeyen alanların bakanlıkça kiralanması gündemde. Arazi iki yıl boyunca ekilmezse Tarım ve Orman Bakanlığı devreye giriyor ve elde edilen gelir mirasçılara aktarılıyor.
