Emlak piyasasında uzun süredir konuşulan şeffaflık ve vergilendirme konularında somut adımlar atılırken sektör temsilcileri yaklaşan değişikliğe dikkat çekiyor. Mesele Ekonomi kanalının bir yayınına katılan gayrimenkul uzmanı Ahmet Büyükduman emlak sektörünü etkileyecek ve Şubat ayından sonra hayata geçecek düzenleme hakkında bilgi verdi. Söz konusu tarih itibarıyla konut satış süreçlerinde devletin denetim mekanizması çok daha etkin ve dijital hale geliyor. Getirilen yeni zorunluluk kapsamında gayrimenkul satışlarında taşınmaz numarasını ilana işlenecek. Maliye ve Tapu daireleri ilgili numarayı sistem üzerinden takip ederek gerçek dışı satış rakamlarının önüne geçmeyi hedefliyor.
Elektronik İlan Doğrulama Sistemi ve İşleyişi
Yeni sistemin detaylarına değinen Büyükduman Elektronik İlan Doğrulama Sistemini böyle anlattı. Vatandaşların veya emlakçıların ilana çıkarken mülke ait özel kimlik numarasını girmesi gerekecek. Uzman isim, 'İlana koyarken gayrimenkulü, bu taşınmaz numarasını da ilana yazmak zorundasınız ve Maliye Bakanlığı ve Tapu da bunu takip edebilecek' ifadelerini kullandı. Sistem sayesinde internet sitelerindeki satış rakamı ile resmi dairedeki beyan anlık olarak karşılaştırılabilecek. Böylece devlet kurumları sürecin her aşamasına hakim olacak ve veri akışı sağlanacak.
Pazarlık Marjı ve Rayiç Bedel Tuzağı
Uygulamanın pratikte nasıl çalışacağını bir örnekle açıklayan Büyükduman, olası bir satış senaryosu üzerinden konuyu netleştirdi. 'Dolayısıyla ben evimi diyelim ki 10 milyon liradan ilana koydum. Sonra işte alt takke ver külah pazarlık yaptık, diyelim ki 9 milyona anlaştık' diyerek sürecin ticari kısmını özetledi. Ancak tapu aşamasında belediye rayiç bedeli üzerinden işlem yapılmak istendiğinde sistemin uyarı vereceği belirtiliyor. 'Fakat tapuya gittik, belediyeden de bir rayiç aldık, meğerse belediye rayici de diyelim ki 5 milyon liraymış' sözleriyle aradaki uçuruma dikkat çekildi. Tarafların '5 milyon liradan işlem yapmak istiyoruz' beyanı karşısında yetkililer sistemden tık diye taşınmaz numarasından ilan değerini görecek.
Tapuda Çapraz Kontrol Dönemi
İlan sitelerine taşınmaz numarasını girmek zorunlu olacak ve denetimler otomatikleşecek. Yetkililerin düşük beyan durumunda vatandaşı uyaracağı ve işlemi sorgulayacağı ifade ediliyor. Büyükduman durumu şu sözlerle aktardı: 'Diyecekler ki: 'Kardeşim sen 10 milyon liradan çıkmışsın, hadi pazarlık marjı 8 falan kabul ama bu 5 milyon belediye rayici de olsa biz bunu kabul etmiyoruz, emin misin?' diyecek.' Ardından hesap hareketlerinin ve para transferlerinin inceleneceği vurgulanıyor. 'Sonra hesaplara bakacaklar. Evet, her şey açık ve net' ifadesiyle kaçışın zor olacağı ve çapraz kontrol yapılacağı belirtiliyor.
Piyasada Şeffaflık ve Vergi Geliri
Yeni düzenlemenin temel amacı sadece denetim değil, aynı zamanda kayıt dışılığı bitirmek olarak açıklanıyor. Dolayısıyla 'Elektronik İlan Doğrulama Sistemi' sayesinde önemli ölçüde piyasadaki alım-satım rayiçleriyle tapuda beyan edilen değerleri örtüştürmeye, yaklaştırmaya çalışacaklar. İlan fiyatları ile tapu harcına esas matrah arasındaki makasın kapanması bekleniyor. Uzman isim, 'Dolayısıyla önemli ölçüde bir vergi kaynağına doğru gideceğiz' diyerek devletin kasasına girecek gelire işaret etti. Sektör oyuncuları Şubat ayından itibaren başlayacak döneme hazırlık yapıyor.
