Emeklilik hayali kuran milyonlarca çalışan, alacakları maaşın yaşam standartlarını koruyup korumayacağı endişesini taşıyor. Mevcut emekliler de düşük maaşlardan dert yanarken çözüm yolları aranıyor. Yeni dönemde devreye girmesi beklenen Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) bir nebze rahatlama sağlasa da asıl formül çalışma hayatındaki stratejilerde gizli. SGK sisteminde maaş hesaplaması karmaşık bir yapıya sahip olsa da bilinçli adımlarla gelecekteki geliri artırmak mümkün. Emekli maaşı nasıl artırılır sorusunun yanıtı, çalışma hayatının planlanmasında yatıyor. İşte uzmanların önerdiği ve maaşınızı yukarı çekecek 8 altın kural.
Üç Dönemli Hesaplama Sistemi
Türkiye'de sosyal güvenlik sistemindeki sık değişiklikler, emekli maaşı hesabını da etkiliyor. Bugün emekli maaşı hesaplanırken üç ayrı dönem dikkate alınıyor. 9 Eylül 1999 öncesi, 1999-2008 arası ve 2008 sonrası dönemlerin her biri farklı aylık bağlama oranlarına sahip. 1999 öncesi dönemde oranlar yüzde 70'ler seviyesindeyken, 2008 sonrasında bu oran yüzde 50'lere kadar geriliyor. Hesaplamalara ayrıca enflasyon ve büyümeden kaynaklı güncelleme katsayıları eklenerek nihai aylık bulunuyor. Çalışanların hangi dönemde ne kadar prim ödediği, maaşın belirlenmesinde kritik rol oynuyor.
Brüt Maaşın Önemi ve Asgari Ücret Tuzağı
Emekli aylığını belirleyen en temel unsur prime esas kazançtır. Diğer bir ifadeyle bordronuzdaki brüt maaşınız ne kadar yüksekse emekli maaşınız da o kadar artıyor. Uzmanlar, maaşın yüksek olmasına rağmen asgari ücretten gösterilmesine razı olunmaması gerektiğini vurguluyor. Bu durum sadece emekli maaşını değil, kıdem tazminatını da olumsuz etkiliyor. Emekli maaşının her yıl artması için brüt maaşın asgari ücretin iki katından fazla olması tavsiye ediliyor. Düşük prim ödemek, gelecekte düşük maaş almak anlamına geliyor.
Çoklu Sigortalılık ve Prim Ödeme Stratejisi
Maaş artırmanın bir diğer yolu da birden fazla yerden sigortalı olmaktır. Eğer imkânınız varsa iki yerde sigortalı olun. Aynı anda iki ayrı iş yerinde çalışarak prime esas kazançlarınızı toplatabilirsiniz. Bağ-Kur'lu olanlar veya isteğe bağlı sigorta yapanlar için de tavan ödeme yapılması öneriliyor. Primlerinizi kendiniz ödüyorsanız elinizden geldiğince tavandan ödemeye gayret edin. Yüksek prim, yüksek maaşın kapısını aralıyor.
Son Yılların Etkisi ve Bağ-Kur Riski
Emeklilik statüsünü belirlemek için son 7 yıllık sigortalılık süresindeki 3.5 yıl büyük önem taşıyor. Son 3.5 yılda SSK'lı olmak, BAĞ-KUR'lu olmaktan daha avantajlı bir konum sağlıyor. SSK şartlarıyla emekli olmak, genellikle daha yüksek maaş anlamına geliyor. Ancak emekli aylığı hesaplamasında sadece son yıllar değil, tüm çalışma hayatındaki kazançlar dikkate alınıyor. Emeklilik planını son yıllara bırakmadan erkenden yapmak kazançlı çıkmanızı sağlıyor.
Bakmakla Yükümlü Olunan Kişiler
Emeklilik başvurusu sırasında yapılan bildirimler de maaşı etkileyen faktörler arasında yer alıyor. Emeklilik zamanınız geldiğinde başvuru sırasında eş, çocuk gibi bakmakla yükümlü olduğunuz kişi sayısını tam olarak bildirin. Bu detay, aylık bağlama oranında küçük de olsa bir artış sağlayabiliyor. Ayrıca prim gün sayılarının her ay için 30 gün olmasına dikkat edilmesi gerekiyor. Eksik günlerin tamamlanması veya borçlanma yapılması da stratejik hamleler arasında bulunuyor.
