Türkiye’de tütün ürünleriyle mücadele kapsamında atılan adımlar sertleşiyor. Sigara içen milyonlarca kişiyi ilgilendiriyor ve düzenlemelerin kapsamı genişliyor. 2008 yılından beri kapalı alanlarda uygulanan yasağın etkinliğini artırmak amacıyla yeni bir mevzuat hazırlığı sürüyor. Son zamanlarda birçok işletme yasağı delerek kapalı alanlarda sigara içilmesine müsaade ediyordu. Vatandaşlardan gelen yoğun şikayetler, bakanlığı harekete geçirdi. Şikayetler sonrasında Sağlık Bakanlığı, tütün ile mücadele kapsamında yeni düzenlemeler yapmaya karar vermişti. Sigara yasağı yaygınlaştırılacak ve dumansız hava sahasının sınırları genişletilecek. Özellikle restoran ve kafe gibi mekanların dış bölümleri mercek altına alınıyor.
Yarı Açık Alanlar ve Kış Bahçeleri
Yeni düzenlemede mekan tanımlarında köklü değişikliğe gidiliyor. Sigaraya yasaklarına yeni düzenlemeyle birlikte yarı açık alanlar kapalı alan statüsüne alınırken işletmelerin fiziksel yapıları denetlenecek. Üstü açılır-kapanır tenteli alanlar ve kış bahçeleri artık tamamen kapalı alan sayılacak. Böylece mekanların bahçe kısımlarında sigara içilmesi engellenecek. İşletmecilerin yasağı delmek için kullandığı gri alanlar ortadan kaldırılıyor. Vatandaşların dumansız bir ortamda sosyalleşmesi hedefleniyor.
Beş Metre Kuralı ve Açık Alan Yasakları
Kamuya açık alanlardaki kısıtlamalar da artırılıyor. Kamu binaları, AVM’ler ve restoranların ana giriş kapılarından en az 5 metre mesafeye kadar sigara içmek yasak olacak. Pasif içiciliği önlemeyi amaçlayan kural, giriş çıkışlardaki duman yoğunluğunu azaltacak. Ayrıca çocukların bulunduğu alanlarda da hassasiyet artıyor. Çocuk parklarının tamamı sigarasız alan ilan edilecek. Pilot bölgelerde plajlarda “mavi bölgeler” oluşturulacak ve sigara içilmeyen özel alanlar yaratılacak.
İstatistikler ve Kullanım Oranları
Tütün kullanımına dair veriler, mücadelenin önemini ortaya koyuyor. Prof. Dr. Toker Ergüder, TÜİK 2022 verilerine göre Türkiye’de her gün tütün ürünü kullananlar arasında sigara içme oranının en yüksek olduğu yaş grubunun 35-44 olduğunu belirtti. Çalışma çağındaki nüfusun sağlığını tehdit eden oranlar, yeni tedbirlerin gerekliliğini gösteriyor. Ergüder, söz konusu yaş aralığındaki kişilerin yüzde 36,1’inin her gün tütün ürünü kullandığını ifade etti. Genç nesli korumak ve bağımlılığı azaltmak için çalışmalar sürüyor.
Tarihsel Süreç ve Gelecek
Türkiye'nin tütünle mücadelesi uzun bir geçmişe dayanıyor. 19 Ocak 2008 tarihinde yayımlanan 5727 sayılı Kanun ile evler hariç tüm kapalı alanlarda tütün mamulleri tüketimi yasaklandı. 2009 yılı Temmuz ayında tam olarak yürürlüğe giren yasa ile Türkiye dumansız hava sahasına giren 3. Avrupa ülkesi oldu. Yasaklar zamanla genişletildi. 2013 yılında taşıtların içinde de sigara tüketimi yasaklandı. Görsel caydırıcılık için 5 Aralık 2019 tarihinde tütün mamullerinde düz ve standart paket uygulamasına geçildi. 5 Ocak 2020 itibarı ile sadece yeni standart paketlerin satışı yapılabiliyor.
