Yeni yılın ilk günüyle birlikte yürürlüğe giren yasa, milyonlarca emekliyi yakından ilgilendiriyor. Meclis'ten 1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe giren yasaya göre, SGK'ya borcu olan emekli, dul ve yetimlerin aylıklarından yüzde 25'e kadar kesinti yapılacak. Düzenleme, özellikle en düşük maaşla geçinmeye çalışan vatandaşları endişelendiriyor. Yapılacak kesinti en düşük emekli maaşına düzeltme bekleyen emeklileri kara kara düşündürüyor. Kurum alacaklarının tahsilatını hızlandırmayı amaçlayan sistem, maaşlardan otomatik kesinti yapılmasını öngörüyor. Yeni yasa kapsamında, SGK alacakları hak sahiplerinin aylıklarından otomatik olarak tahsil edilecek. Vatandaşların e-Devlet üzerinden borç durumlarını sorgulaması tavsiye ediliyor.
Borç Türleri ve Kesinti Oranı
Düzenlemenin kapsamı sadece prim borçlarıyla sınırlı kalmayıp geniş bir yelpazeyi içine alıyor. SGK Kanunu'nda yapılan değişiklikle birlikte prim borcu, genel sağlık sigortası borcu veya idari para cezası bulunan kişilerin emekli, malul, vazife malulü, dul ve yetim aylıklarından kesinti yapılacak. Kesintinin üst sınırı yüzde 25 olarak belirlenirken vatandaşın eline geçecek net tutar azalacak. Uygulamanın detayları ise kurumun iç mevzuatıyla şekillenecek. Kesintilerin nasıl uygulanacağına dair usul ve esasları SGK belirleyecek. Borç bitene kadar her ay düzenli olarak maaştan düşülecek miktar, yasal sınırın altında tutulacak.
Ölüm Aylıklarında Hak Sahipliği
Dul ve yetim aylığı alanlar da sürecin bir parçası haline geliyor. Kamuoyunda "dul ve yetim aylığı" olarak bilinen ölüm aylıkları da kesinti kapsamına alındı. Vefat eden sigortalının borçları, geride kalan hak sahiplerinin maaşlarına yansıtılabilecek. Ölen sigortalının eşi, çocukları ve bazı durumlarda anne-babası bu aylıktan yararlanırken, borç bulunması halinde ödemelerden kesinti yapılabilecek. Aylık bağlama oranlarına göre kesinti miktarı da değişiklik gösterecek. Çocuklarıyla aylığı paylaşan eşler yüzde 50 oranında ödeme alıyor. Çocuklarıyla paylaşmayan eşler yüzde 75 hisseye sahip bulunuyor. Yetim çocuklar ise hisselerine göre aylık alıyor.
Düşük Gelirli Gruplarda Gelir Kaybı
Kesintinin en çok etkileyeceği grup, taban aylık seviyesinden maaş alanlar olacak. Primlerin düşük yatırıldığı veya erken vefat nedeniyle bağlanan düşük tutarlı aylıklar, yeni düzenlemeyle daha da azalabilecek. Mevcut durumda en düşük ölüm aylıkları; yüzde 25 hisseyle 5 bin TL olarak ödeniyor. Yüzde 50 hisseyle bağlananlar 10 bin TL, yüzde 75 hisseyle ise 15 bin TL alıyor. Yeni uygulamayla bahsi geçen tutarlardan yüzde 25'e kadar kesinti yapılabilecek. Somut örnekler, kaybın boyutunu gözler önüne seriyor. Örneğin 5 bin TL yetim aylığı alan bir kişinin eline geçen tutar 3 bin 750 TL'ye düşebilecek. Yüzde 75 oranında dul aylığı alan bir eşin maaşı ise kesinti sonrası 11 bin 250 TL seviyesine gerileyebilecek.
Milyonlarca Vatandaş Etkilenecek
Yasanın yürürlüğe girmesiyle birlikte milyonlarca dosya üzerinden işlem yapılması bekleniyor. 1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe giren kesinti uygulaması, özellikle tek geliri ölüm aylığı olan dul ve yetimler açısından ciddi bir gelir kaybı riskini beraberinde getiriyor. Ekonomik koşulların zorlaştığı bir dönemde yapılan kesintiler, hane bütçelerini sarsacak gibi görünüyor. SGK'nin belirleyeceği uygulama detayları, önümüzdeki süreçte kesintilerin kapsamını daha net ortaya koyacak. Vatandaşların borçlarını yapılandırma veya ödeme seçeneklerini değerlendirmesi önem arz ediyor. Kurumun alacaklarını tahsil etme kararlılığı, sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliği açısından kritik görülüyor.
