Gastroenteroloji Bölümü'nden Prof. Dr. Göral, bilinçsizce toplanan mantarların ciddi sağlık sorunlarına, karaciğer ve böbrek yetmezliğine, hatta ölüme neden olabileceğini ifade etti. Uzman, özellikle belirtilerin geç başlaması durumunda tehlikenin gözden kaçırılmaması gerektiğini vurguladı.
Mantar zehirlenmesi kaç saat sonra belli olur?
Prof. Dr. Vedat Göral'ın açıklamasına göre mantar zehirlenmesinin belirtileri, tüketilen mantarın türüne göre farklı zamanlarda ortaya çıkabiliyor. İlk 1-2 saat içinde bulantı, kusma, karın ağrısı, ishal, terleme ve ağızda salya artışı gibi şikâyetler görülebiliyor.
Daha tehlikeli bazı zehirlenmelerde ise belirtiler tüketimden 6 saat veya daha uzun süre sonra başlayabiliyor. Bu durumlarda karaciğer ve böbrek yetmezliği gibi ağır tablolar gelişebiliyor. Bu nedenle mantar yedikten sonra birkaç saat boyunca herhangi bir belirti görülmemesi, zehirlenme riskinin ortadan kalktığı anlamına gelmiyor.
Mantar pişirilince zehirli etkisi geçer mi?
Prof. Dr. Göral, yabani mantarların pişirilmesi, kaynatılması veya kurutulmasının zehirli türlerdeki toksinleri mutlaka ortadan kaldırmadığını belirtti. Bu nedenle mantarın pişmiş olması ya da uzun süre bekletilmesi, güvenli tüketim için yeterli bir ölçüt olarak kabul edilmemeli.
Uzman, doğadan rastgele toplanan mantarların tüketilmemesi gerektiğini vurgulayarak ambalajlı ve etiketli, güvenilir satış noktalarından temin edilen kültür mantarı gibi ürünlerin tercih edilmesini önerdi. Bir mantarın rengine, görünüşüne veya hayvanlar tarafından yenilmiş olmasına bakılarak zehirsiz olduğu sonucuna varılamayacağı da unutulmamalı.
Mantar zehirlenmesinin belirtileri neler?
Mantar zehirlenmesinde görülebilecek belirtiler arasında bulantı, kusma, karın ağrısı, ishal ve terleme bulunuyor. Bazı zehirlenmelerde belirtilerin başlaması gecikebilir ve karaciğer ya da böbrek hasarı gibi ciddi sonuçlar gelişebilir.
Belirtilerin türü ve ortaya çıkış zamanı, tüketilen mantara göre değişebildiğinden yalnızca şikâyetlerin zamanlamasına bakarak zehirlenmenin hafif veya ağır olduğu belirlenemez.
Mantar yiyen kişi ne yapmalı?
Zehirli olabileceğinden şüphelenilen bir mantar tüketildiyse belirtilerin başlamasını beklemeden tıbbi yardım alınmalı. Türkiye'de acil durumlarda 112 Acil Çağrı Merkezi aranabilir; Ulusal Zehir Danışma Merkezi'nden de 114 numarası üzerinden bilgi alınabilir.
Kişi kendi kendine kusturulmamalı, yoğurt veya başka yiyeceklerle zehrin etkisinin geçeceği düşünülmemeli ve sağlık profesyonellerinin önerileri dışında müdahalede bulunulmamalı. Mümkünse tüketilen mantardan kalan örnekler veya mantarın fotoğrafı sağlık ekiplerine gösterilmek üzere saklanmalı.
Mantar toplarken nelere dikkat edilmeli?
Prof. Dr. Göral, mantar toplama etkinliklerinin uzman eşliğinde yapılması gerektiğini belirtirken yabani mantarların bilinçsizce toplanıp tüketilmesinin risklerine dikkat çekti. Bununla birlikte, uzman eşliğinde toplamak da her mantarın güvenli olduğunun garantisi değildir.
En güvenli yaklaşım, türü kesin olarak tanımlanamayan yabani mantarları tüketmemek ve güvenilir satış noktalarından alınan, etiketli ürünleri tercih etmektir. Özellikle çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı bulunan kişilerde olası zehirlenmeler ciddi sonuçlar doğurabileceğinden şüpheli tüketim durumlarında gecikmeden sağlık desteği alınmalıdır.
