Eskişehir’de toplu ulaşımda yeni tarife dolmuşlara yansıdı. Öğrenci ücretinin 40 liraya, tam ücretin ise 50 liraya yükselmesinin ardından Tepebaşı Dolmuş Durağı’nda esnafla bir araya geldik. Dolmuşçular, artan akaryakıt, yedek parça ve bakım maliyetlerinin kendilerini zorladığını belirtirken, zamların vatandaş açısından da kolay olmadığını söyledi. Esnaf, “Biz de bu ülkenin vatandaşıyız, yolcunun yaşadığı sıkıntıyı anlıyoruz” mesajı verdi.
Öte yandan belediye otobüsleri ve tramvaylarda şu an için herhangi bir ücret artışı yapılmadı. Dolmuş esnafı ise belediye toplu ulaşım araçlarına zam gelmemesinin kendi işlerini olumsuz etkileyebileceğini belirtti.
“Kazancımız olduğu gibi mazota gidiyor”
Anıl Çatalçam: “Gelen zam bizim giderlerimizi karşılamıyor. Son gelen mazot zamlarından sonra mazota yüklü bir miktarda para ödüyoruz. Gelen zam makul değerde ama yine de giderlerimizi karşılamıyor. Okulların açılmasıyla birlikte inancımız vardı, yoğunluğumuz vardı ama günden güne yoğunluk azaldı. En çok giderimiz, sanayi, yedek parça, bakımlar tabii mazot. Mazota olduğu gibi kazancımızı yatırıyoruz, sanayiye yatırıyoruz. Yani şu an bir arabanın, günlük 2 bin 800, 2 bin 900 lira yakıt masrafı oluyor. Onun haricinde, bir aracın sanayiye girmesi en düşük masraflarda 10 bin liraya tekabül ediyor. Daha öncesinde biz belediyeyle birlikte aynı şekilde zam alıyorduk. Onlar da zam yaptığı zaman otomatikman biz de zam alıyorduk. Şimdi belediyenin zam yapmayıp bize zam yapması haliyle bizde yolcu kaybına yol açacak. Bunu da görüyoruz zaten zamın ilk günü. Yolculardan da gerçi olumsuz bir tepki almadık, onlar da her şeyin farkında ama en azından belediyeyle birlikte zam yapsaydık daha iyi olurdu diye düşünüyorum.”
“Zam gelmeden eridi”
Emir Aydemir: “Mazottur, sanayidir, yedek parçadır; onlardan çok müzdaribiz. Onlar da yükseldi. Bizim de zamımız iyi oldu ama eridi zam. Günlük masrafı çıkınca cebimize kalan para bizi memnun etmiyor. Akşam petrole yanaştığımızda bayağı yüklü bir miktarda para ödüyoruz. Araçlar arıza yaptığında sanayiye çok masraf çıkıyor, sanayi masrafımız çok çıkıyor. Mazot, en büyük derdimiz şu an. Yolcu yoğunluğumuz bu aralar düşüşlerde. Şimdi sabah götürdüklerimiz akşam binmeyebilir yani.”
“Belediyede zam yapmalı”
Mustafa Tahta: “Maliyetlerimizi karşılamıyor. Mazot yüklü bir geçiş yaptığı için biz bu durumdan müzdaribiz. Mazot, yedek parça, sanayiden çıkamadığımız için genelde bizim masrafımız bu oluyor. Zaten yolcu düşüşümüz de var, zamlardan dolayı. Yani normalde götürdüğümüz yolcuyu bu hafta götüremedik. Akşam binerler mi, bence binmezler. İnsanlar bundan şikayetçi zaten, bu kadar maliyetlerin yükselmesinden. Yani biz petrole yanaştığımız zaman bu mazot farklarından dolayı bir para kazandığımızı düşünmüyoruz açıkçası. Belediyenin bize zam yapıp kendilerine zam yapmaması bizim gerçekten yolcu kaybımıza çok büyük bir etken zaten bu. Gerçekten büyük bir etken. Yani kendileri ne zaman zam yapar bilmiyoruz ama gerçi şu öğrencilere abonmanlar zaten bize öğrenci taşıtmıyor, biz öğrenci taşımıyoruz.”
“İyi olacak diye bir umudumuz var”
Murat Uslu: “Gelen zammın bize hiçbir faydası olmadı. Gelmeden eridi. Zaten mazot zamlarını hiç söylemeye gerek yok. Bu bizim tezgahımızın dönmesi sadece mazotla da değil. Sanayiye düştüğümüz zaman yani çok korkunç paralar telaffuz ediliyor. Hal böyle olunca da gelen zammın bir kıymeti harbiyesi yok. Vatandaş cephesinden baktığımızda da tabii alışığız. Neticede biz de bu ülkenin bir evladıyız. Zam hayatımızın artık bir gerçeği, değişmez, vazgeçilmeyen bir şey yani. Yapacak hiçbir şey yok. İşlerimizin genel durumu sakin yani bir azalma söz konusu. İyi olacak diye bir umudumuz var. Diri tutmak lazım umudu. Belediyenin zam yapmaması da çok enteresan. Otobüslerin zarar ettiği herkes tarafından bilindiği halde böyle bir yani zam yapmamak bize ilginç geldi açıkçası. Ama tabii belediyenin gelir kalemleri tabii daha fazla. İllaki oradaki zararı bir şekilde kapatıyordur. Tramvay bu konuda en büyük destekçisi onun. Ama zam yapmalıydı. Yani bizi sıkıntıya sokacaktır illaki.”
“Vatandaşa da ağır ama yapacak da bir şey yok”
Üzeyir Yalın: “Ekonomi belli zaten. Biz de yapmak zorunda kaldık. Yani vatandaşa da ağır ama yapacak da bir şey yok. Yani normal yani bizim akaryakıt artışları, sanayi... Bir sürü yani vergi mergi hepsi artıyor. Karşılanmıyor yani, yapmak zorundaydık. Yani vatandaşa da ağır geliyor ama elimizden bir şey gelmiyor. İlk zam geldiği zaman yolcu biraz düşer. Bir hafta 10 gün sonra toparlar tekrar. Belediyede en kısa zamanda zam yapacağını tahmin ediyorum yani. Çünkü onları da kurtarmıyordur büyük bir ihtimal.”
“Mazot 50 liraya düşsün, biz 10 liraya taşıyalım”
Hakan Yalın: “Mazot 100 lira oldu. Dolmuş ücretlerine ister istemez zam geliyor. Mazota zam gelmesin, biz 10 liraya taşıyalım. Talebeyi 5'e çekelim. Ama her gün mazota zam geliyor. Haftada bir zam geliyor. İki indiriyorlar, bir bindiriyorlar. Yani bu şekilde biz de çok mağduruz, yolcu da mağdur. Yolcu da yani 50 lirayı vermeye çekiniyor ‘Ne zaman geldi?’ diye tepkiler de alıyoruz. Yoğunluğumuz yok. Daha azalıyor yani. Vatandaşın binme gücü bile zayıflıyor. Ne zaman tramvaya da gelir, o zaman bizim işler de normale girer. Ama mazot düşsün dediğim gibi. Mazot 50 liraya düşsün, biz 10 liraya taşıyalım. 3 liraya talebeyi çekelim. Ama yok, öyle bir şey yok. Her gün uyanıyorsun, kalkıyorsun zam; uyanıyorsun, kalkıyorsun zam. Bir 70'ten alıyoruz, bir 90'dan, bir 100'den... Yani bu nereye gidecek bilmiyorum.”
“İşlerimizde gözle görülür düşüş var”
Ümit Üçerer: “Masraflar biraz fazla. Arabanın parçaları olsun, lastiği, işçi giderleri... Sigorta mesela, bir şoför çalışan arkadaşımızın aylık 12 bin lira sigorta primi sırf var. Haliyle yevmiyesi var. Diğer muhasebesi, KDV'si oluyor. Yani ben biraz daha 60 lira olur diye tahmin ediyordum. Vatandaşı da düşünmek gerekirse yani şu an itibarıyla 50 lira normal diyorum bence yani. İşlerde bir düşüş var genelde. Bizim mesela en iyi hatlarımızdan olan Kırmızı 19 hattımız, Kırmızı 23, Mavi 23 hatlarımızdaki müşterilerde bir düşüş var yani, gözle görülür bayağı bir düşüş var. Artı, okullar açıldıktan bugüne kadar o yolcu sayısıyla, okullar kapalıyken müşteri biraz daha fazlaydı diye düşünüyorum. Tam tersi olacağı yere düşüş yaşanıyor yani. Haliyle mazot pahalı, 100 lira litresi. Yevmiyemiz oluyor. Yevmiyeden sonra haliyle çayı, poğaçası, ufak tefek yemek yemeye çalışıyoruz. Belediye toplu taşımalarına da en kısa sürede geleceğini diye tahmin ediyorum yani. Kısa sürede gelir yani.”
