Eskişehir'de demiryolu tarihinin önemli isimlerinden Behiç Erkin'in hayatı ve çalışmalarının ele alındığı bir panel düzenlendi. Haller Gençlik Merkezi Salon Frigya'da gerçekleştirilen programa Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı Ayşe Ünlüce de katıldı.

Eskişehir Büyükşehir Belediyesi ile Eskişehir Kent Konseyi Kent Tarihi Çalışma Grubu iş birliğinde düzenlenen etkinlik, 2026 Eskişehir Yılı programları kapsamında gerçekleştirildi. 17 Kasım Salı günü saat 15.00'te başlayan panelde, "Demiryollarının Babası: Behiç Erkin – Cepheye Giden Yol" başlığı altında Erkin'in yaşamı, demiryolu alanındaki çalışmaları ve Milli Mücadele dönemindeki rolü konuşuldu.

3Eskişehir’de Demiryollarının Babası Behiç Erkin Paneli Gerçekleştirildi

Panelin moderatörlüğünü Kerem Akyıl üstlenirken, Anadolu Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölüm Başkanı Prof. Dr. Burhan Sayılır ile Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Uygulama ve Araştırma Merkezi'nden Prof. Dr. Volkan Marttin konuşmacı olarak yer aldı.

Demiryollarının Babası Behiç Erkin Paneli Gerçekleştirildi

"ESTRAM yerleşkemizin adını Behiç Erkin olarak değiştirmiştik"

Panelde öncesinde konuşma yapan Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı Ayşe Ünlüce şu ifadeleri kullandı:

“Değerli Behiç Erkin dostları, bugün burada bu önemli söyleşi için bulunmak bana ayrıca çok büyük bir keyif veriyor. Neden derseniz? Çünkü geçtiğimiz sene hatırlayacaksınız, biz ESTRAM yerleşkemizin adını Behiç Erkin olarak değiştirmiştik. Hemen ardından bu seneki anma törenlerinin kendisine ve onun hatırasına daha yakışır bir şekilde geçmesini dilemiştik.

Tam ben bu düşüncelerdeyken Kemal Poyraz Başkanım bir gün kapıyı çaldı ve ‘Ben projelerle geldim.’ dedi. Bir tanesi de buydu. Hakikaten aynen onun da söylediği gibi, demek ki hissetmiş, gözlerim parlamış.

Geçen sene ESTRAM yerleşkemize adını verirken torunuyla da bağlantıya geçmiştik. Umuyorum ki yakın bir zamanda Eskişehir’i ziyaret edecekmiş. Onunla da tekrar buluşuruz. Ayrıca Yılmaz Büyükerşen Balmumu Müzemizde de hepinizin bildiği üzere kendisiyle ilgili ayrı bir köşe var.

Aslında onu anlatmak bir açıdan gerçekten çok zor. Çünkü o kadar çok şapkası var ki. Bakın, bir dönem büyükelçilik yapmış, siyasetle uğraşmış, milletvekilliği yapmış, demiryolculuk ve ulaşım alanında görev almış, aynı zamanda askerlik eğitimi almış. Ama bütün bu şapkaları özetleyecek bir cümle var herhalde onun için. Milli mücadeleci olması ve milli mücadeleye verdiği büyük destek.

Rayları Cumhuriyete, emeğini de kuruluşa ve kurtuluşa adamış bir isim o.

Biliyorsunuz, savaş cephede kazanılır ama önemli olan cepheye gidecek mühimmatın, cephanenin ve askerin taşınmasıdır. İşte tam da Behiç Erkin burada devreye girerek gerçekten de ülkemizi demir ağlarla örmüş ve bu demir ağları Cumhuriyete armağan etmiş.

Kendisi demiryolculuğun babası olarak biliniyor. Soyadı Kanunu zamanı geldiğinde de bildiğiniz üzere Gazi Mustafa Kemal Atatürk 37 kişiye soyadı veriyor. Bunlardan bir tanesi de Behiç Erkin. Erkin soyadının anlamını da biliyoruz. Hakikaten yaptığı işte yetkin, erkin ve bunu bağımsız bir ruhla yapan kişi anlamına geliyor.

Ben tekrar burada olmaktan dolayı çok mutlu olduğumu söylemek isterim. Değerli hocalarıma çok teşekkür ediyorum. Bugün engin bilgilerini bizlerle paylaşacaklar. Çünkü onun mücadelesini ve bu değerli şahsiyeti ne kadar anlatsak az. Aynı zamanda sevgili dostumuz Kerem Akın bugün moderatörlüğü üstleniyor.

Ben bu keyifli sohbette sizi baş başa bırakırken Gazi Mustafa Kemal Atatürk başta olmak üzere Behiç Erkin’i de içine alarak milli mücadelede emeği geçmiş ve bugün bu Cumhuriyet altında özgür ve bağımsız bir şekilde yaşadığımız ülkeyi bize armağan eden herkese tekrar minnetimi belirtmek istiyorum.“

1Demiryollarının Babası Behiç Erkin Paneli Gerçekleştirildi1

"Bir kentin hafızası hatırlandıkça yaşar"

Panelde konuşan Eskişehir Kent Konseyi Başkanı İnci Ülüğ de demiryollarının Eskişehir'in tarihinin, gelişiminin ve kent kimliğinin önemli bir parçası olduğunu ifade etti. Behiç Erkin'in yalnızca demiryollarına yaptığı katkılarla değil, Milli Mücadele döneminde gösterdiği kararlılık, ileri görüşlülük ve vatan sevgisiyle de hatırlanması gerektiğini belirten Ülüğ, kent belleğinin korunmasının önemine dikkat çekti.

Eskişehir Kent Konseyi olarak kentin tarihi ve kültürel mirasını yaşatmayı, geçmişin değerlerini gelecek kuşaklara aktarmayı önemsediklerini dile getiren Ülüğ, "Bir kentin hafızasının ancak hatırlandıkça ve paylaşıldıkça yaşadığına inanıyoruz" dedi.

Ülüğ, panelin düzenlenmesine katkı sunan Prof. Dr. Burhan Sayılır ve Prof. Dr. Volkan Marttin'e, moderatör Kerem Akyıl'a, Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı Ayşe Ünlüce'ye ve Kent Tarihi Çalışma Grubu'nda emeği geçenlere teşekkür etti.

4Demiryollarının Babası Behiç Erkin Paneli Gerçekleştirildi1

"Behiç Erkin'in hatırasını yeniden gündeme taşıdık"

Eskişehir Kent Konseyi Kent Tarihi Çalışma Grubu Başkanı Kemal Güner Poyraz da panelin hazırlanma sürecine ilişkin açıklamalarda bulundu. Kentin tarihi ve kültürel değerlerini tanıtmak amacıyla oluşturulan çalışma grubunun kuruluş fikrinin, kentte gerçekleştirilen tarih ve tanıtım faaliyetlerinden etkilendikten sonra ortaya çıktığını belirten Poyraz, Eskişehir Kent Konseyi Başkanı İnci Ülüğ'ün projeye destek verdiğini ifade etti.

Behiç Erkin'in hayatının ve çalışmalarının yeniden gündeme taşınmasını amaçladıklarını dile getiren Poyraz, Büyükşehir Belediye Başkanı Ayşe Ünlüce'nin desteğinin panelin gerçekleştirilmesinde önemli katkı sağladığını söyledi.

Ünlüce'nin projeye gösterdiği ilgiyi anlatan Poyraz, Behiç Erkin konusunu gündeme getirdiklerinde Başkan Ünlüce'nin gözlerinde büyük bir heyecan gördüğünü belirterek, bu desteğin kendilerine yol gösterdiğini ifade etti.

Çalışma grubunun gönüllülük esasıyla faaliyet yürüttüğünü kaydeden Poyraz, panelin hazırlanma sürecinde katkı sunan isimlere de teşekkür etti. Özellikle Behiç Erkin projesinin başlangıcından itibaren kendisine destek veren Prof. Dr. Ahmet Çoban'ın çalışmalarına dikkat çeken Poyraz, Eskişehir Kent Konseyi Başkanı İnci Ülüğ'e, Büyükşehir Belediye Başkanı Ayşe Ünlüce'ye ve organizasyona katkı sağlayan belediye çalışanlarına teşekkürlerini iletti.

1Eskişehir’de Demiryollarının Babası Behiç Erkin Paneli Gerçekleştirildi

Behiç Erkin'in demiryolu ve lojistik çalışmaları anlatıldı

Panelde söz alan Prof. Dr. Burhan Sayılır, Behiç Erkin'in askeri ve bürokratik kariyerinin yanı sıra demiryolu ulaşımının savaş dönemindeki önemine değindi. Erkin'in özellikle askeri lojistik alanındaki çalışmalarını anlatan Sayılır, Birinci Dünya Savaşı ve Çanakkale Cephesi sürecindeki demiryolu taşımacılığının önemini ele aldı.

Sayılır, Behiç Erkin'in Balkan Savaşları sonrasında ortaya çıkan ulaşım ve lojistik sorunlarından hareketle demiryolu sisteminin geliştirilmesine yönelik çalışmalar yürüttüğünü aktardı. Çanakkale Cephesi'nde farklı güzergâhlardan sağlanan ulaşım ve ikmal faaliyetlerinin önemine dikkat çeken Sayılır, demiryolu organizasyonunun cephedeki askeri ihtiyaçların karşılanmasındaki rolünü anlattı.

2Eskişehir’de Demiryollarının Babası Behiç Erkin Paneli Gerçekleştirildi

Behiç Erkin'in çalışma anlayışı ve Milli Mücadele dönemi konuşuldu

Prof. Dr. Volkan Marttin ise Behiç Erkin'in dönemin askeri ve siyasi kadrolarıyla ilişkilerine, çalışma disiplinine ve demiryolu yönetimindeki yaklaşımına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Marttin, Erkin'in görev yaptığı kurumlarda liyakat ve iş disiplini konularına önem verdiğini belirterek, demiryollarında görev yapan çalışanlara yönelik tutumunu da anlattı. Konuşmasında, Milli Mücadele döneminde demiryolu çalışanlarının karşılaştığı sorunlara ve Erkin'in çalışanların mesleki yeterliliklerini esas alan yaklaşımına değindi.

Marttin konuşmasında şu ifadelere yer verdi,

"Altında tarih kuruluna başlanılıyor. Biz bu bilgileri hatıratından görüyoruz. Hatıratında siyasi olarak görebildiğimiz şey şu: Mesela, bizim Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucu kadrolarının hepsiyle bir şekilde teması olmuş. Ben mesela zekayı apayrımla çalıştım. Zekayı apayrımla bir karşılaşmaları var. Senin aleyhine diyor, Çankaya'da konuşmalar yapılıyor. Ankara'ya koş, o zaman Eskişehir'de, İstanbul'da da benzer olaylar yaşanıyor. Git Atatürk'e kendini anlat diyor. Ve bu gibi durumlarda genç erken bu tanışıklıktan dolayı Behiç Erkin kendisini ifade etmekte de zorlanmıyor Atatürk'e karşı. Ama o dönem içerisinde siyasi bazı çekişmeler de var. Ve o çekişmelerle beraber yürütülüyor. Mesela demiryolu için söylemiştik, demiryolunda gayrimüslimler var o dönem içerisinde ama çalışan adamlar bunlar ve Milli Mücadele'ye de destek veren adamlar ama sadece gayrimüslim oldukları için öldürülüyorlar ya da işte kovulmaları isteniyor. Behiç Erkin onların arkasında bulunuyor. Çünkü Behiç Erkin için önemli olan şey, işini iyi yapması. Kendisi de disipline çok önem veriyor, düzensizliğe, disiplinsizliğe tahammülü yok. O yüzden görevlerinden ayrılırken ya da bir göreve giderken her zaman diyor "Benim işime karışmayın, ben onu zaten sizin istediğiniz şekilde hazırlayacağım" diyor. Nafia hazır ol, Nafia vekili olduğu zaman demiryollarının arkasından düzelteyim, ayrılmadı, demiryollarında Nafia içerisinde yönetmeye devam…"

Kaynak: Aslıhan Gezer