Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Şubat ayı olağan meclis toplantılarının 2. Birleşim 1. Oturumu, Büyükşehir Belediye Başkan Vekili Hasan Ünal başkanlığında gerçekleştirildi. Toplantıda Odunpazarı ve Tepebaşı ilçelerine ilişkin evsel katı atık toplama, taşıma bedeli ile tarife raporlarının yer aldığı 14, 15, 16 ve 17’nci maddeler görüşüldü. Maddeler üzerine mecliste tartışma yaşandı.
“3 kat kadar bir maliyet binmiş midir ki bu yıl”
AK Parti Grup Başkan Vekili Ahmet Dönmez, evsel katı atık bedellerindeki artışın vatandaş açısından soru işareti oluşturduğunu belirterek, maliyet hesaplarının yeniden değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Dönmez, "Bilindiği üzere evsel katı atıklarla ilgili 2872 sayılı Çevre Kanunu 11. maddede; izin alma, arıtma, bertaraf etme yükümlülüğü başlıklı bölümde evsel katı atıkların toplanması, bertaraf sistemi, bunlardan alınacak ücret ve alınacak ücretlerin nerelerde kullanılabileceğine ilişkin mevzuat hükmümüz var. İkincisi; atık su altyapı ve evsel katı atık bertaraf tesisleri tarifelerinin belirlenmesinde uyulacak usul ve esaslara ilişkin yönetmeliğimiz var. Bir de Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığımızın yayımlamış olduğu bu hususları kapsar şekilde bir kılavuzumuz var.
Buradaki asıl kastımız ve niyetimiz şudur; vatandaşımızın kafasındaki soru işaretlerini bir kere ortadan kaldırmak. İkincisi bunu büyükşehir belediyeleri yönüyle değerlendirmek ve ilçe belediyeleri yönüyle değerlendirmek. Şunu demek istiyorum; ilçe belediyeleri evsel katı atıkları toplayıp büyükşehirlerin yetki ve sorumluluğunda olan bertaraf tesisine götürmeye kadar yükümlüler. Dolayısıyla büyükşehir belediyeleri de kendi bertaraf tesisine gelen bu evsel atıkları enerji de olabilir ya da değişik bertaraf usulleriyle yok etmek anlamında bir yükümlülüğü var. Dolayısıyla buradaki maliyet hesaplarının güncel, anlaşılabilir ve makul ölçülerde yapılması kanaatindeyiz ama şurada kocaman bir soru işareti kafamızda dolanıyor.
Bu bedelleri ödeyecek bizlerin de içinde olduğu vatandaşlarımız da var. Geçen yıl hatırladığımız kadarıyla, rakamlara lütfen takılmayın küsuratlarda hata olabilir şimdiden bağışlanmayı talep ediyorum, geçen yıl evlerden toplanan rakam 270 TL idi yanlış hatırlamıyorsam. Bu seneki maliyet hesabı üzerinden yapılacak ve vatandaştan talep edilecek rakam da neredeyse 3 katına tekabül eden 700 küsur liraları buluyor.
Bizim buradaki endişemiz şudur ki alt belediyelerin bu anlamda, bakın ben kalem kalem aynı işi biz de yaptığımız için söylüyorum, belki ekstra maliyetler binebilir buna itiraz etmem. Şimdi çöp kamyonuyla, mazotla, amortismanıyla bu hizmetleri veriyoruz ve eleman çalıştırıyoruz. Bunların maliyetlerinde ben bir taraftan da vatandaşın sesi olarak soruyorum; acaba 3 kat kadar bir maliyet binmiş midir ki bu yıl itibarıyla biz vatandaşımızdan bu maliyet hesabıyla istediğimiz rakam buraları buldu?
Dolayısıyla biz alt belediyelerin şahsi ve grubumun kanaatini söylüyorum; şişirilmiş maliyet tablolarıyla istenilen rakamlara karşı duruşumuz sebebiyle bu noktada birbiriyle bağlantılı olan 14, 15, 16 ve 17. maddelere ret oyu vereceğimizi ifade ediyorum” dedi.
“Kayıt dışı bedel”
AK Parti Meclis Üyesi Özlem Ünalır ise bazı belediyelerin personel ve araç giderlerinin yüksek gösterildiğini, kayıt dışı işletmelerden kaynaklanan maliyetlerin de tarifelere yansıtıldığını öne sürerek şu ifadeleri kullandı:
"Alt belediyelerin şişirilmiş personel ve araç giderleri ile evsel katı atık maliyeti hesapladığı ve tespitini yapamadığı kayıt dışı işletmelerin maliyetlerinden oluşan giderlerin de diğer kayıtlı işletmelere maliyet farkı olarak yansıttığını, böylece bedellerin yüksek rakamlara ulaştığı gerçeği ortadadır. Sayıştayın belediyelerin şirket dahil personel harcamalarına ilişkin oran tespitleri buna en güzel delildir. Bu sebeplerden ötürü Büyükşehir Belediye Meclisinin sorumluluk bilincinde hareket etmesini, bu bedeli belediyelerin bir gelir kapısı yahut ölçüsüz harcamaların telafi edecek bir kalem olarak görmemesini, ilgili kanunlar gereği gerçekçi maliyet hesabı yaparak vatandaşlarımıza yansıtacağı bedeli minimum ölçüde tutmasını bekliyoruz. Gerek maliyet hesabı yönünden gerek tarife belirleme yetkisi kullanımı yönünden evsel katı atık tarife belirleme uygulamasının belediyelerce yanlış uygulandığı, üstelik tarifelerde KDV Kanunu'na aykırılığın bulunduğu ve bu aykırılığın mahkemece onandığı anlaşılmıştır."
“Toplanan para sadece ve sadece temizlik işleri için harcanacak paradır”
Odunpazarı Belediye Başkanı Kazım Kurt ise evsel katı atık bedelinin 2872 sayılı Çevre Kanunu gereği alınmasının zorunlu olduğunu vurguladı. Hesaplamaların şeffaf ve denetime açık olduğunu belirten Kurt, "Evsel katı atık bedellerinin alınmasının 2872 sayılı yasanın 11. maddesinden kaynaklanan bir zorunluluk olduğunu halkımızın bilmesinde yarar var. Bunu vurgulamak istiyorum. İkincisi evsel katı atık bedellerinin nasıl hesaplanacağına dair yine ESKİ'nin göndermiş olduğu bir tarife cetveli var. O doğrultuda hazırlanan tarife cetveline şişirilmiş bir cetvel ya da abartılmış bir rakam demek çok doğru değildir. Belediyelerimiz denetime açık, şeffaf ve her konuda zaten hem Sayıştay hem mülkiye tarafından denetlenen kurumlardır. Dolayısıyla bu hesaplama somut ve harcamanın tümünü kapsayacak bir biçimde yapılan bir hesaplamadır; hata yoktur, doğrudur. Bu doğruluğun en büyük kanıtı nedir biliyor musunuz? Odunpazarı'nda oy çokluğuyla geçmiş tarife ama Tepebaşı'nda oy birliğiyle geçti. Yani şişirilmiş bir rakam olsa Tepebaşı Belediye Meclis üyeleri, AK Partili meclis üyeleri oy birliğiyle bunu geçirmezdi. O nedenle popülizm yapmadan gerçekçi olacağız. Yasa çıkmış, 11. maddede demiş ki katı atıkla ilgili harcamanın tamamını tüketene ya da bu işten yararlanana yükle. Biz de bunu yüklemediğimiz için Sayıştay tarafından eleştirilmişiz ve bu doğrultuda da çalışmaları başlatmışız. Katılımcı bir anlayışla bu işi yaptık. Esnaf odalarıyla görüştük, halkla görüştük, kendi rakamlarımızı defalarca gözden geçirdik ve ona göre bir tablo çıktı. Bu tabloyu da meclisimizden geçirerek Büyükşehir Meclisimize önerdik. Büyükşehir'de de yapılan inceleme sonucunda şimdi oy çokluğuyla olabilir, geçecek. Ama burada esas olan şudur, ESKİ de var çünkü, yetki devri de söz konusu.
Büyükşehir Belediyeleri dolayısıyla ESKİ, 5216 sayılı kanunun 7. maddesinde belirtilen b b kısmında belirtilen şekliyle temizlikle ilgili işlerin, işlemlerin tümünü ilçe belediyelerine devredebilir maddesinden hareketle devrediyor. Aslında bunun faturalı sistemde olsaydık faturayla beraber ESKİ tarafından tahsili gerekirdi. Ama Eskişehir'de peşin ödemeli, kartlı bir sistem olduğu için bu fiilen imkansız hale geldi. ESKİ'nin de yükünü azaltmak adına biz ilçe belediyeleri bu yetki devrini kabul ediyoruz. Kendi imkanlarımızla, ESKİ'nin bize vereceği bilgiler ve dokümanlar doğrultusunda tahsilata başlayacağız. Yüksek miktar sayılabilir, 700 lira çok değil, ayda 70 liralık bir miktar, her şeye harcadığımız bir miktardır.
İlçe belediyelerinin bu noktada Sayın Başkanım da değerlendirsin; personel gideri, araç amortisman, mazot, yakıt gibi birçok giderinin astronomik biçimde arttığını düşünmek lazım. Bu noktada bu paraların özellikle başka bir alanda harcanmayacağını da yasa bize emrediyor. Dolayısıyla şişirip de başka yerin masrafını temizlik üzerinden çıkaralım diye bir mantığımız olmaz. Toplanan para sadece ve sadece temizlik işleri için harcanacak paradır. Onun da halkımız tarafından bilinmesini rica ediyorum” ifadelerini kullandı.
“Alınması gerekiyor fakat belediye yetkili değil”
Tepebaşı Belediye Başkan Yardımcısı Fikriye Güven Zaptiye de KDV uygulamasına ilişkin mahkeme kararına değinerek, istinaf sürecinden çıkacak sonuca göre tarifelerde değişiklik yapılabileceğini belirterek, "Biliyorsunuz basında da yer alan bir mahkeme kararı, KDV'nin iptal edildiğine dair bir karar var.
Evet, o kararda şu cümleyi okumak isterim; "Katı atık bertaraf tesislerini kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmekle yükümlü oldukları bu hizmetler karşılığı alınan katı atık toplama ve katı atık bertaraf bedelinin de katma değer vergisine tabi olduğu, ancak belediyenin katma değer vergisine tarh, tahakkuk ve tahsil yetkisinin bulunmadığı" diye böyle bir madde var. Yani alınması gerekiyor fakat belediye yetkili değil diye böyle bir karar çıktı.
Bu çıkan meblağ 50.000 liranın altında olduğu için kesin bir hükümdü ve itiraz yolu kapalıydı. 50.000 liranın üzerinde olan KDV'li bir işletmenin de itirazını biz istinafa sunduk. 50.000 liranın üstünde, o baremin üstünde olduğu için oradan gelecek olan karar, biz Büyükşehir Belediyemize, komisyona sunarken bu rakamların içinde KDV dahil. Eğer istinaf bu kararı onarsa biz buradan %20 KDV’leri düşeceğiz. Ama onamaz ise buradan geçen rakamlar olduğu gibi tahakkuk ettirilecek. Bunun kayıtlara geçmesi adına bilgi vermek istedim” dedi.
“Böyle bir bütçeyle bu temizlik işi gitmez”
Tepebaşı Belediye Başkanı Ahmet Ataç ise, "Bu çöp toplama sisteminden önce 2009'dan 2025'e kadar Tepebaşı'nın ödediği rakamları söyleyeceğim. 900 milyon lira harcadık, sadece 100 milyon lirasını geri alabildik. Böyle bir bütçeyle bu temizlik işi gitmez” dedi.
“Yapacağımız iş çöp toplamaktı onun parasını da halktan çıkartıyorsunuz”
Mihalgazi Belediye Başkanı Zeynep Güneş Akgün ise tarifedeki artış oranını eleştirerek son olarak şu sözleri söyledi:
"Katı atık vergisi için Odunpazarı Belediye Başkanı Kazım Kurt yıllık 700 lira dedi, aylık 70 lira dedi. Değil efendim, hemen söyleyeyim; yıllık 745 lira, aylık 62 lira. Yani doğru hesap yapmadan vatandaştan para topluyorsunuz. İkincisi, maşallah zaten 6360 sayılı Kanun gereği biz belediyelerin çok fazla bir işi kalmadı. İtfaiye, su ve kanalizasyon, mezar işleri, birçok iş Büyükşehir’e devredildi. Genelde bizim yapacağımız iş çöp toplamaktı. Maşallah ikinizi de tebrik ediyorum, onun parasını da halktan çıkartıyorsunuz. Helal olsun size! Kanun olabilir sayın başkan, uygulamak zorunda değilsin. Ay başkan, bunu kalkıp da bu haliyle yani 245 liradan 745 liraya nasıl çıkar? Yüzde 300 zam! Böyle bir ahlak var mı? Hiç etik bir şey değil bu. Çok ayıp bir iş. Ahlaksız demedim, böyle bir ahlak var mı dedim. Böyle bir şey yok.
Ayrıca Tepebaşı’ndan oy birliğiyle geldi dediniz. Tepebaşı’na Fikriye Hanım bizim komisyon üyemiz katıldı mı? Katılmadı. Evet, oy birliğiyle geçmiştir ama manipüle etmeyin. O gün bizim Tepebaşı’ndaki komisyon üyemiz mazeretliydi, katılamadı. Burada sanki katılmış da oy birliğiyle geçmiş gibi de yansıtmayın. Teşekkür ederim. Belediye böyle yönetiliyorsa helal olsun, hesap yapmayı bilmiyorsunuz."
