Emekli bireylerin günümüzde en mühim kederi sayılan yetersiz aylıklar, halk nazarında sıklıkla EYT mevzuatına dayandırılıyor. Mevcut formüller üzerinden şekillenen finansal yapı, hak sahiplerini maalesef mülkiyet sınırlarının aşağısına itiyor.
Aylık Belirleme Formüllerindeki Zafiyet
Özgür Erdursun, e-Devlet vasıtasıyla ulaşılan istatistiklerin yakıcı gerçekliği ortaya çıkardığını ifade ediyor. Veri tabanına giriş yapan personeller, uzun seneler boyunca aidat yatırmış olmalarına karşın öngörülerinin oldukça gerisindeki sayılarla karşılaşıyorlar. Sistemsel analize göre; taban ücretin 2-2,5 katı kadar gelir elde edenlerin muhtemel maaşları 20 bin TL dolaylarında sıkışıp kalıyor. Giriş tutarının 5-6 katı yani üst limitten prim ödeyen fertlerde dahi görüntü başkalaşmıyor; hakedişler 25 bin TL ile 30 bin TL bandına yerleşmiş durumda. BAĞ-KUR kollarında vaziyet çok daha ağır seyrediyor; ödemesini kendi cebinden tavan fiyata göre yapanlar bile umduklarını bulamıyor.
Gerçek Sebep Sekiz Sene Önce Saklı
Yaşlılık aylıklarındaki erimenin tarihsel perdesini aralayan uzman, şu net değerlendirmelerde bulundu: "3 Mart 2023'te EYT yasası çıktı ancak hesaplama sistemi değişmedi. Sistem esasen 1 Ekim 2008’de değişti. EYT çıkmasaydı da emekli aylıkları bugün olduğu gibi düşük kalmaya devam edecekti." Pürüzlerin merkezinde; oranların azaltılması, katsayı güncellemelerinin revize edilmesi ve milli kalkınmadan paydaşlara ayrılan dilimin küçültülmesi bulunuyor.
Gelecek Nesil Kamu Personeli Risk Altında
Finansal kurgudaki bu gerileme sadece esnafı ve işçiyi vurmakla kalmıyor. Erdursun, 1 Ekim 2008 tarihini takip eden süreçte devlet bünyesinde memuriyete başlayanların da ileride çok cüzi rakamlar tahsil edeceğini hatırlatıyor. Uzmana göre, "Emekli sayısı arttığı için maaşlar düştü" düşüncesi gerçekle bağdaşmıyor. Şayet asıl engel salt mevcuttaki fert miktarı olsaydı, şimdiden çalışan kitlelerin dökümlerde yüksek getiriler okuması ikap ederdi. Aksine mekanizma, henüz hakkını kazanmamış topluluklara da pespaye ödeme planları hazırlıyor.
