Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Nisan ayı meclis toplantılarının 2. Birleşim 1. Oturumu’nda Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığının 2025 yılı Faaliyet Raporu görüşüldü.
Söz hakkı alan Eskişehir Büyükşehir Belediyesi AK Parti Meclis Üyesi Özlem Ünalır şu ifadeleri kullandı; "Fiziksel kaynaklar bölümünde; 2025 yılında belediyemize ait yapı, eğitim, kültür, sanat ve sosyal merkez, cami ve mezarlık yeri, otopark gibi taşınmazlarda bir artış olmadığı, sadece 1 adet park yapılarak sayının 25'e çıktığı anlaşılmıştır. 2025 yılında taşıtlar içinde yer alan otobüslerde 58, kamyonetlerde 2, cenaze araçlarında 1, arazözlerde 5, römorklarda 2 azalmanın olduğu; buna karşılık 3 itfaiye aracı, 1 çekme kurtarma aracı, 6 adet bisiklet alındığı anlaşılmıştır. Yine iş makinesi olarak; dozerlerde 4, asfalt makinelerinde ve silindirde 4, yükleyicilerde 2, kırıcı ve delicilerde 2, derz ve kesme makinelerinde 1 adet azalmanın olduğu, transpaletlerde ise 1 adet azalmanın olduğu görülerek; taşıt ve iş makineleri parkında ciddi azalmaların olduğu tespit edilmiştir. İnsan kaynakları bölümünde; 2024 yılı denetim raporu ve Sayıştay raporunda belediyenin toplam personel sayısının 3.757 kişi olduğu tespit edildiği, ancak 2025 yılı performans raporunda bu sayının kurum tarafından 4.009 kişi olarak beyan edildiği görülmüştür. Toplamda belediye gelirlerinde görülen %24,24'lük sapma; öngörüsüz bütçeleme ve tahmin konusunda başarısız olunduğunu ve kurumun planlanan şekilde harcama yapamadığını göstermektedir.
Belediye giderlerinde toplamda görülen %30'luk sapma ise stratejik yönetimin başarıya ulaşamadığını net ortaya koymaktadır. Biz sizlere 2025 yılı tahmini bütçe ve yatırım programı görüşmelerimizde; kurumun bütçeyi hazırlarken önce giderlerini belirlediğini, sonra gelirlerini gidere göre belirlediğini, belediyenin sermaye gelirlerini yüksek göstererek bütçe açığını gizlediğini, gelirlerin ancak cari giderleri karşılayacağını, bütçede yatırıma kaynak ayrılmış gibi gösterilmesine rağmen maalesef yatırıma yeterli kaynak ayırmadığını, hedeflediği satışları yapamazsa yatırım programını gerçekleştirme şansının olmadığını, bütçelemede dikkat edilmesi gereken tutarlılık, gerçekçi ve samimiyet kurallarının bütçede var olmadığını, öngörüsüz ve güvenilir olmayan bilgiyle yapılmış olduğunu, gelirlerinin fayda maliyet analizi yapılarak doğru kullanılması için acilen önlem alınması gerektiğini söylemiştik.
"700 MİLYONA ULAŞTI"
Belediyenin yeterli düzeyde ve kalitede hizmet sunabilmesi, yeterli gelirlere sahip olmasının yanı sıra öz gelirlerinin yüksek olmasıyla doğrudan ilişkilidir. Belediyelerin merkezi idareye bağımlı olmaksızın sahip olduğu öz gelirleri arttıkça mali özerkliği artmakta, artan mali özerklik belediyenin hizmet planlamasını daha iyi yapabilmesine, ekonomik anlamda daha rahat hareket edebilmesine ve daha iyi hizmet sunabilmesine katkı sağlamaktadır. Dolayısıyla belediyelerin toplam geliri içinde öz gelirlerinin az veya fazla olması mahalli idarelerin merkezi yönetime bağımlılığını ölçmekte kıstas olarak kullanılmaktadır. Öz gelirleri artırıcı çalışmaların yapılması bu giderler karşısında mecburiyettir. Bazı gelir kalemleri ile ilgili bilgi vermek gerekirse; taşıt kiralama giderleri 2025 yılında 457 milyon, iş makinesi kiralama giderleri 230 milyon olmak üzere kiralama giderlerinin toplam 700 milyona ulaştığı, yine makine tesisat bakım ve onarım giderleri 18 milyon, taşıt bakım ve onarım giderleri 406 milyon olmak üzere bakım onarım giderlerinin toplam 430 milyona ulaştığı anlaşılmıştır. Mal ve hizmet alımlarında taviz verilmezken sermaye giderlerinin içini boşaltmak belediyecilik anlayışında vazgeçilmez unsur olmuştur.
"TOPLU TAŞIMADA KULLANILAN DURAKLARIN DURUMU ORTADA"
Toplu taşımada kullanılan durakların gerek kış aylarında gerekse yaz aylarındaki durumları ortadadır. Yağan yağmurda, karda, kavuran güneşte insanlarımız perişan olmaktadır. Bu durakların acilen iyileştirilmesi gerekmektedir. Yine sabahın erken saatlerinde işe gitmek için servis bekleyen işçi kardeşlerimizin şikâyetleri göz önüne alınarak OSB ile iş birliği içinde servis indirme bindirme noktalarına işçi kardeşlerimize yakışır bekleme alanları oluşturulmalıdır. Halk otobüsleri iç dizaynları gerek engelli gerekse yaşlı bireylerimiz için son derece kullanışsızdır; acilen çözüm üretilmelidir. Kentsel dönüşüm bu şehrin kanayan yarasıdır. 2010’dan beri başaramadığınız dönüşüm projeleri, Sultandere Sosyal Konut Projeleri için tüm ekonomik ve siyasi şartlar zorlanarak taşın altına el konulmalıdır. Bunun yanında Yenikent Mahallesinde ve Ihlamurkent Mahallesinde bulunan sosyal konutların dönüşümü mutlaka gündeme alınmalıdır. Porsuk güzergâhının ulaşım için kullanılması yönünde çaba gösterilmelidir. 25 daire başkanlığının kullandığı bütçeden daha fazla ekonomik mali amaçlı transferler için kaynak ayrılması ise sosyal belediyecilik adı altında siyaset belediyeciliğine güzel bir örnek teşkil etmektedir.
Bundan dolayı sizlere aynı zamanda Cumhurbaşkanlığı genelgesinde kaynakların maksadına uygun olarak kullanılması, harcamalarda tasarruf sağlanması, bürokratik işlemlerin azaltılması gerekliliğinden hareketle bütçe sınırları içinde kalınması, takip eden yılların bütçelerine ilave yük getirmemesi, iş artışına gidilmemesi, faaliyet alanının dışına çıkılmaması, mal alımlarında ortak tedarik yönteminin seçilmesi ilkelerine uyulması gerektiğini ifade ettiğimizi hatırlatmak isteriz.
Faaliyet raporunda kurumsal kapasitenin değerlendirilmesi bölümünde yer alan üstünlükler, zayıflıklar ve öneri tedbirler bölümünde fazla girmeden tespitlerin doğru, ifade ve anlatımların yerinde olduğu ancak 25 yıldır sorunları çözmek yerine konuşmanın tercih edildiği görülmüştür. Bugün bu tüm değerlendirmeleri konuşacağız. Yarın sorunların üstüne gidip ortak aklı kullanıp çözmek yerine maalesef yine algı yönetiminin esiri olacağız.
2025 yılında Büyükşehir Belediyesi ve Eskişehir halkının bir kenara bırakıldığı, kurumca 2025 yılının İmamoğlu'nu kurtarma yılı ilan edilerek vaktin ona ayrıldığı, aynı zamanda CHP'nin hem yerel hem de genel siyasetiyle boğuşmaktan ve uğraşmaktan belediyeye ve Eskişehir halkına vakit ayıramadığı anlaşılmıştır. Bu düşüncelerle faaliyet raporuna karşı oy vereceğimizi ifade ederek teşekkür ediyorum." dedi.
"2925 YILI PERSONEL SAYISININ 3 BİN 850 KİŞİ OLDUĞU GÖRÜLMEKTE"
Denetim faaliyet raporunda iki tane bir olguya dikkat çeken Mihalgazi Belediye Başkanı Zeynep Güneş Akgün şu ifadeleri kullandı; "Faaliyet raporunun 416. sayfasında ESPARK Eskişehir Park Bahçe Peyzaj Temizlik Anonim Şirketi'nin Sosyal Güvenlik Kurumuna olan SGK prim borçlarına uygulanan gecikme zammı, yapılandırma taksit farkları ve yapılandırma TEFE-TÜFE farkı ödemesi ve tescil faizleri tam tamına 96.813.265,46 kuruş şirketin zarar etmesinde etkili olmuştur denilmektedir.
2018 yılında yayınlanan İl Özel İdareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlar ile bunların üyesi olduğu mahalli idare birliklerinin personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerinin görülmesine ilişkin usul ve esasların idarelerin şirket personeli dahil yıllık toplam personel giderleri başlıklı 5. maddesinin 4. fıkrasının B maddesinde asgari işçilik maliyeti üzerinden hesaplanan %4 sözleşme giderleri ve genel giderler, C maddesinde asgari işçilik maliyeti ve işçilikle bağlantılı aynı giderler toplamı üzerinden %7'ye kadar belirlenecek kâr dahil işçilik giderleri toplamını aşamaz denilmektedir.
Şirketin personel ücretlerine karşılık Büyükşehir Belediye Başkanlığına kesmiş olduğu fatura içerisinde personel SGK primleri, şirketin genel giderlerine ait %4 ve %7'ye kadar kâr bulunmaktadır. Buna rağmen şirketin SGK primlerini ödememesi üzerine 96.813.265,46 lira gecikme zammı ödediği görülmektedir. Bu konu ile ilgili cevaplanması gereken sorular Sayın Başkan; şirket Büyükşehir Belediyesinden alacaklarını alamamış mıdır? Fatura bedelleri tahsil edildiyse bu bedel neden ödenmeyip gecikme zammı ödenmesine sebebiyet verilmiştir? Ödenmeyen bu bedel nereye harcanmıştır? Şirketin mali tablolarına bakıldığında mevcut öz kaynaklarının kalmadığı, eksiye düştüğü ve şirketin teknik iflas noktasına geldiği ve borca batık olduğu görülmektedir. 2024 yılı Sayıştay raporunun denetim bulgularında 13. maddede belediye şirketlerine hakedişlerinin vergi ve SGK prim tutarları kadar eksik ödeme yapıldığına dair bulgu bulunmasına rağmen uygulamaya devam edilmiştir. Büyükşehir Belediye Başkanlığınca hazırlanan faaliyet raporunun 37. sayfasında 2024 yılı toplam personel sayısının 3757 kişi, 2025 yılı personel sayısının 3850 kişi olduğu görülmektedir. Sayıştay Başkanlığınca 2024 yılına ait yapılan denetim raporunun 11. maddesinde şirket personeli dahil personel giderlerinin mevzuatta belirlenen sınırın üzerinde olması denilmektedir.
İl Özel İdareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlar ile bunların üyesi olduğu mahalli idare birliklerinin personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerinin görülmesine ilişkin usul ve esasların personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınır başlıklı 5. maddesinde birinci fıkrada belirlenen oranı aşan idareler tarafından İçişleri Bakanlığından izin alınmaksızın işçi alımı yapılamaz denilmektedir. 5393 sayılı kanunun 49. maddesinin 8. fıkrasında yeni personel alımı nedeniyle bu oranın aşılması sebebiyle oluşacak kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren hesaplanacak kanuni faizi ile birlikte belediye başkanından tahsil edilir denilmektedir.
Faaliyet raporu incelendiğinde Sayıştay Başkanlığınca tespit edilen personel sınırının aşılması hususunda yapılan tespit olmasına rağmen 2025 yılında personel sayısının arttığı görülmektedir. Dayılar mı yengeler mi dünürler mi döşler mi akrabalar mı bunları bilelim. Belediye Başkanlığının 2025 yılında personel gider oranının ne olduğu, yasal mevzuatla belirlenen oran aşıldıysa bununla ilgili herhangi bir iznin alınıp alınmadığını, mevzuatla kamu zararı olarak belirtilen bu hususla ilgili herhangi bir işlem yapılıp yapılmadığı hususlarının belirlenmesi gerekmektedir."
"HARCAMAYI SARICAKAYA'MIZDA GÖREMİYORUZ"
Eskişehir Büyükşehir Belediyesi AK Parti Grup Başkan Vekili Ahmet Dönmez ise şu cümleleri kullandı: "Hatırlanacağı üzere daha önce Ayşe Ünlüce başkanımıza şu hatırlatmayı yapmıştım. "Siz sadece Eskişehir merkezin ya da CHP’den seçilen ilçelerin Büyükşehir Belediye Başkanı değilsiniz. Sarıcakaya’nın da Han’ın da İnönü’nün de Mihalgazi’nin de Büyükşehir Belediye Başkanı’sınız." O da kabul etmişti, "Biz oralardan da çok oy aldık." demişti. Şimdi Sarıcakaya çok özel bir yer, Mihalgazi çok özel bir yer, Sakarya Deresi... Sabah Ayşe Başkan'ı baştan sona seyrettim yerel bir televizyon kanalında, burada kendisine de teşekkürlerimi ifade etmek isterim; öve öve bitiremedi deremizi, sağ olsunlar. Ama Büyükşehir Yasası’nda, 5216 sayılı yasada özellikle su, kanalizasyon, ulaşım, itfaiye ve mezarlıklarla alakalı işlerde bayağı bir aksamalar var; bunları hatırlatmak isterim özellikle. Şimdi 1 Nisan 2024 - 31 Mart 2026 tarihleri arasında Sarıcakaya Belediyesi’nden Büyükşehir Belediye bütçesine kesilen rakamın 54.000.000 TL olduğunu öğrendim. Arkadaşlar kayıtları bana çıkardılar ama ne yazık ki kesilmesine rağmen bu noktada bir harcamayı biz Sarıcakaya’mızda göremiyoruz. Önce bunu tüm kamuoyunun takdirine sunmak istiyorum.
Şimdi Mayıs’larda daha önceden de faaliyeti devam etmekte olan bir kasa fabrikası vardı. Biraz maliyetinin fazlalığından vatandaşlarımız dert yanıyordu ama ben hemen hemen her gün işte değişik vesilelerle, toplantılar nedeniyle Eskişehir’e gelip giderken tabelanın durduğunu ancak kapısının kapalı olduğunu görüyorum. Bu kasa fabrikası faaliyette mi değil mi? Vatandaşlarımızın sorusunu ben size aktarmış olarak sorayım. Bir de çok şükür ki bu yıl olabildiğince yağmur aldık, inşallah bundan sonra da devamı gelir. Ama bizim yörelerde yağmurdan sonra otlar bayağı bir büyüyor. Mezarlıklar da Büyükşehir Belediyesi’nin sorumluluğunda olduğu için vatandaşlar bize serzenişte bulunuyorlar. Geçen yıl sorduğumda belli bir takvim üzere bu işlerin yapıldığını söylediler ama inanın hafta sonu bir cenazedeydim; girilecek gibi değil Sayın Başkanım. O konuda bir talimatlandırırsanız çok memnun oluruz. Şimdi özellikle arkadaşlarımız rakam bazlı söylediler ama bu mahalleleri birbirine bağlayan yollarımız var ve gerçekten kötü durumda. Bir ara bir ilçe belediye başkanımızın "İlçemizde asfalt kokuları yayılıyor." lafını duymuştum, gerçekten imrendim, yalan yok. Bizim de ilçemizde biraz asfalt kokuları gelirse Sayın Başkanım çok memnun olacağız, özellikle mahallelerimizi birbirine bağlayan yollar.
Yaklaşık bir ay kadar önce barınaklarla ilgili geliştirme gayretleri devam ettiği için bizim topladığımız köpeklerin şimdilik bekletilmesi noktasında bize bir bilgilendirme yapıldı. İlaveten de nisan ayı başlarında da özellikle kırsaldan başlamak üzere bir ihale yapılarak köpeklerin toplatılması işine girileceği bize ifade edildi. Ama bugüne kadar bu noktada bir gelişme olup olmadığı hususunda bir bilgimiz yok. Bu konularda da kısa kısa bize bir bilgilendirme yapılırsa çok memnun oluyorum."
