Türkiye'de sosyal güvenlik sisteminde yapılan değişiklikler milyonlarca çalışanın gündemini belirlemeye devam ediyor. Emeklilikte Yaşa Takılanlar yasasının yürürlüğe girmesiyle birlikte geniş bir kitle emeklilik hakkına kavuştu. Ancak 9 Eylül 1999 sonrasında sigorta girişi yapılan vatandaşlar için süreç farklı işliyor. Kademeli geçiş sistemi ve kısmi emeklilik hakları, söz konusu grup için hayati önem taşıyor. Uzmanlar, özellikle 5400 prim günü şartının sağladığı avantajlara dikkat çekiyor.
2000 ve 2008 Arası İçin Kademeli Geçiş Şartları
İlk sigorta girişi 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında olan çalışanlar, özel bir geçiş sürecine tabi tutuluyor. İlgili dönemde işe başlayanlar için tam emeklilik hakkı 7200 prim günü koşuluna bağlanmış durumda. Günü tamamlayan kadın çalışanlar 58 yaşında, erkek çalışanlar ise 60 yaşında emekli olabiliyor. Tam emeklilik dışında kısmi emeklilik seçeneği de masada duruyor. 5400 prim gününü 31 Aralık 2035 tarihine kadar tamamlayan kadınlar 61 yaşında, erkekler ise 63 yaşında maaşa bağlanabiliyor. Belirlenen tarihten sonra şartları sağlayanlar için yaş haddi kademeli olarak yükseliyor. Sözü edilen sistem, 25 yıllık sigortalılık süresiyle daha az prim ödeyerek emekli olma şansı tanıyor. Böylece çalışanlar, yoğun prim ödeme baskısı hissetmeden emeklilik planlarını yapabiliyor.
2008 Sonrası Dönemde Prim Esaslı Sistem
30 Nisan 2008 tarihi, Türkiye'deki sosyal güvenlik yapısında köklü bir değişimi simgeliyor. Yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Güvenlik Yasası ile birlikte prim esaslı yeni bir model hayata geçirildi. Emeklilik yaşı artık sigorta başlangıcına göre değil, prim gününün dolduğu tarihe göre hesaplanıyor. İlgili dönemden itibaren işe başlayanlar için normal emeklilik şartı 9000 prim gününe yükseltildi. 9000 günü dolduran kadınlar 58, erkekler ise 60 yaşında emeklilik hakkı elde edebiliyor. Günü daha geç tamamlayanlar için yaş sınırı 2048 yılına kadar kademeli olarak 65 yaşa çıkıyor. Uzmanlar, prim gününün erken tamamlanmasının sistemde avantaj sağladığını belirtiyor. Prim ödemelerinin aksatılmaması, yaş haddine takılmamak adına büyük önem taşıyor.
Kısmi Emeklilikte 5400 Gün Detayı
2008 sonrası dönemde tam emeklilik şartları zorlaşsa da kısmi emeklilik imkânı geçerliliğini koruyor. Bahsi geçen sistemde 5400 prim gününü tamamlayan kadınlar 63, erkekler ise 65 yaşında emekli olabiliyor. Özel sektörde uzun süre prim ödeme imkanı bulamayanlar için söz konusu yöntem kritik bir alternatif oluşturuyor. 5400 gün şartıyla emeklilik seçeneği, ileri yaşlarda olsa bile vatandaşlara bir güvence sunuyor. Çalışma hayatında kesintiler yaşayan bireyler, eksik günlerini tamamlayarak sözü edilen haktan faydalanabiliyor. Sosyal güvenlik uzmanları, yöntemin önemine vurgu yapıyor. Vatandaşların çalışma hayatlarını planlarken anılan alternatifi göz ardı etmemesi gerekiyor.
Sigortalılık Süresi ve Prim Takibi Önerisi
Uzmanlar, EYT kapsamı dışında kalan çalışanların sigorta başlangıç tarihi ve prim günü sayısını yakından takip etmesi gerektiğini belirtiyor. 2000 sonrası sigorta girişi bulunan kişilerin e-Devlet üzerinden hizmet dökümlerini düzenli olarak kontrol etmesi öneriliyor. Eksik prim günlerini zamanında tamamlamak ve isteğe bağlı sigorta gibi imkânlardan yararlanmak gelecek planlaması açısından önem arz ediyor. Süreçte en büyük avantaj, 5400 prim günü ile kısmi emekliliği doğru bir şekilde kurgulamaktan geçiyor. Mevcut yasalar çerçevesinde, 5400 gün üzerinden erken emeklilik hâlâ geçerli bir yöntem olarak duruyor. Gelecekte yapılabilecek olası düzenlemelerle kapsamın genişleyebileceği düşünülüyor. Yeni sistemin merkezi olan prim esaslı emeklilik anlayışı, dikkatli bir planlamayı zorunlu kılıyor. Özellikle 1999 sonrasında işe girenler için bahsi geçen seçenek umut verici bir yol olarak görülüyor.
