Tütün kullanım alışkanlıklarını köklü şekilde değiştirmeyi amaçlayan taslak, özellikle sigara tüketimi ve satışına yönelik sert düzenlemeler içeriyor. En dikkat çekici madde ise 1 Ocak 2040 tarihinden itibaren tüm tütün ürünlerinin satışının tamamen yasaklanmasını öngörüyor.
AÇIK ALANLARDA SİGARAYA YASAK
Taslağa göre restoran, kafe ve pastanelerin açık alanlarında sigara içilmesine izin verilmeyecek. İşletmeler yalnızca toplam alanlarının yüzde 10’u kadar özel “içme alanı” oluşturabilecek.
Bu alanlarda da önemli kısıtlamalar uygulanacak. Garsonların girişine izin verilmeyecek, yiyecek ve içecek servisi yapılamayacak. Düzenleme ile pasif içiciliğin tamamen ortadan kaldırılması hedefleniyor.
SİGARA SATIŞINDA NAKİT DÖNEMİ SONA ERECEK
Taslakta sigara satışına ilişkin yeni kurallar da yer alıyor. Kayıt dışı satışların önüne geçmek ve çocukların tütün ürünlerine erişimini zorlaştırmak amacıyla nakit ödeme uygulaması kaldırılacak.
Tütün ürünleri yalnızca kimlik ve yaş doğrulaması yapabilen elektronik sistemler üzerinden satılabilecek.
2040'TAN SONRA TÜTÜN ÜRÜNLERİ TAMAMEN YASAKLANACAK
Yasa teklifinin nihai hedefi, tütünsüz bir Türkiye oluşturmak. Bu kapsamda 1 Ocak 2040 tarihinden itibaren elektronik sigaralar, ısıtılmış tütün ürünleri ve tüm nikotin cihazları dahil olmak üzere bütün tütün ürünlerinin üretimi, satışı ve tüketimi yasaklanacak.
Yasağın ardından tütün ticaretini sürdürmeye devam eden kişi ve işletmelere 1 milyon TL ile 5 milyon TL arasında değişen ağır para cezaları uygulanacak.
KURALLARI İHLAL EDENLERE AĞIR YAPTIRIMLAR
Taslak yalnızca yasakları değil, caydırıcı cezaları da beraberinde getiriyor.
Çocuklara tütün ürünü satanlara 1 yıla kadar hapis cezası verilmesi öngörülüyor. Yasak alanlarda sigara kullanan vatandaşlara ise 5 bin TL idari para cezası uygulanacak.
Kurallara uymayan işletmeler, 50 bin TL’den başlayan para cezalarının yanı sıra kademeli olarak faaliyet durdurma ve kapatma yaptırımlarıyla karşı karşıya kalabilecek.
UZMANLAR DESTEKLİYOR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar ve Risk Faktörlerinin Önlenmesi, Kontrolü ve Yönetimi Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Toker Ergüder, birçok ülkenin tütün ve nikotin ürünlerinin yol açtığı sağlık ve ekonomik yük nedeniyle benzer “endgame” hedeflerini gündemine aldığını belirtti.
Ergüder, yüksek vergiler ve reklam yasaklarının ardından bazı ülkelerin belirli yaş gruplarına satış yasağı gibi daha radikal uygulamalara yöneldiğini ifade ederek, hedef yılın 2035 olarak belirlenmesinin de değerlendirilebileceğini söyledi.
“MEVCUT YASALAR VAR, UYGULAMA EKSİK”
Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Nazmi Bilir ise dünyada giderek güçlenen “tobacco-free” yani tütünsüz toplum hareketine dikkat çekti.
Birçok Avrupa ve Amerika ülkesinin sigarasız toplum hedefini aşarak tütün ürünlerini tamamen ortadan kaldırmaya yönelik politikalar geliştirdiğini belirten Bilir, Türkiye’de de benzer bir yaklaşımın benimsendiğini düşündüğünü ifade etti.
Ancak Bilir, Türkiye’nin mevcut mevzuatında sigarasız yaşam hedefini destekleyen düzenlemeler bulunmasına rağmen uygulamada istenilen seviyeye ulaşılamadığını vurguladı.
