Türkiye İstatistik Kurumu tarafından paylaşılan ekonomik veriler, milyonlarca kiracıyı ve mülk sahibini yakından ilgilendiren oranları ortaya koydu. Kurumun aralık ayına ilişkin Tüketici Fiyat Endeksi raporuyla birlikte yeni yılın ilk zam oranı da resmiyet kazandı. Türkiye genelindeki konut ve iş yeri kiralarını doğrudan etkileyen gösterge, yasal sınırları çizmiş oldu. TÜİK verilerine göre aralık enflasyonu yüzde 0,89 olarak gerçekleşirken yıllık ortalamalar yeniden hesaplandı. Kira artış oranını belirleyen 12 aylık enflasyon ortalaması yüzde 34,88 olarak gerçekleşti. Böylece ocak ayında sözleşme yenileyecek olan taraflar için bağlayıcı olan üst limit netleşmiş oldu.
Yasal Artış Sınırının Belirlenme Yöntemi
Kira sözleşmelerinde uygulanacak zam oranları keyfi olarak değil, belirli bir matematiksel formüle göre saptanıyor. Kira artış oranları 12 aylık enflasyon ortalamasına göre yapılıyor. Yasal mevzuat gereği mülk sahipleri, belirlenen tavan oranın üzerinde bir artış talep edemiyor. Ocak ayı boyunca gerçekleştirilecek kira artış oranları yüzde 34,88 seviyesini aşamayacak. Hem konut hem de ticari gayrimenkul kiralamalarında söz konusu oran geçerliliğini koruyacak. Taraflar anlaşarak daha düşük bir oranda uzlaşabilir ancak yasal sınırın üzerine çıkılması hukuken mümkün görünmüyor. Enflasyon verileri, kira piyasasındaki fiyatlama davranışlarını doğrudan şekillendiriyor.
Yüzde Yirmi Beşlik Sınırın Ardından Yeni Dönem
Gayrimenkul piyasasında uzun süre uygulanan tavan fiyat uygulamasının sona ermesiyle birlikte yeni bir süreç başladı. İki yıldır uygulanan konutlarda yüzde 25 zam sınırı 1 Temmuz 2024 itibarıyla kaldırılmıştı. Sınırlamanın kalkmasıyla beraber artış oranları yeniden enflasyon ortalamalarına endekslendi. Mülk sahipleri ve kiracılar, artık TÜİK tarafından açıklanan verilere göre hareket ediyor. Piyasada oluşan fiyat dengesi, resmi enflasyon rakamlarıyla paralellik gösteriyor. Kiracılar, sözleşme yenileme dönemlerinde açıklanan oranları takip ederek haklarını korumaya çalışıyor. Yasal sınırın üzerinde yapılan zam talepleri, kiracılar tarafından yargıya taşınabiliyor.
Kiracı ve Ev Sahibi Arasındaki Hukuki Süreç
Belirlenen oranlar, olası anlaşmazlıklarda mahkemeler için referans niteliği taşıyor. Ev sahiplerinin yüzde 34,88 oranından daha yüksek bir zam yapabilmesi için haklı bir gerekçe sunması veya uyarlama davası açması gerekiyor. Aksi takdirde kiracılar, yasal oranda artış yaparak ödemelerine devam etme hakkına sahip bulunuyor. Sözleşme serbestisi ilkesi, kamu düzenini koruyan yasal sınırlamalarla dengeleniyor. Ocak ayında yenilenecek kontratlarda, tarafların karşılıklı mutabakatı önem arz ediyor. Enflasyon oranlarındaki değişim, her ay açıklanan verilerle birlikte kira artış oranlarını güncelliyor.
Ekonomik Göstergelerin Kira Piyasasına Etkisi
Tüketici Fiyat Endeksi verileri, sadece kira artışlarını değil genel ekonomik gidişatı da yansıtıyor. Enflasyonla mücadele kapsamında atılan adımlar, kira fiyatlarındaki artış hızını kontrol altına almayı hedefliyor. Yüzde 34,88 olarak açıklanan oran, geçmiş aylara kıyasla belirli bir seyir izliyor. Vatandaşların barınma maliyetleri, hane halkı bütçesinde önemli bir yer tutmaya devam ediyor. Açıklanan veriler, piyasadaki beklentileri ve fiyatlama davranışlarını yönlendiriyor. Kiracılar ve mülk sahipleri, ekonomik göstergeleri yakından takip ederek gelecek planlamalarını yapıyor.
