İnsanlık tarihi boyunca evlerimizi paylaşan kedilerin sadakat derecesi bilim dünyasında uzun süredir merak uyandıran tartışmalı bir konuydu. Uzmanlar, köpeklerin sürekli aradığı güvenlik hissine karşılık kedilerin çok daha özgür ruhlu canlılar olduğuna dair hipotezleri incelemeye aldı. Akademik çalışmalar sonucunda evcil kedilerin tanımadıkları kişilerle kendi sahiplerine verdikleri tepkiler arasında uçurum bulunmadığı saptandı.
Laboratuvar Deneylerindeki Zorlukların Aşılması
Bilim insanları uzun zamandır kedi-insan bağlarını incelemekte çeşitli engellerle karşılaşıyordu. Çünkü evlerinden uzaklaştırılan hayvanlar, alışık olmadıkları mekânlarda agresif veya son derece pasif tutumlar sergilemeye yatkındı. Macaristan'daki Eötvös Loránd Üniversitesi'nden araştırmacılar, söz konusu problemi aşabilmek maksadıyla farklı ortamlara girmeye alışkın 15 terapi kedisini ve 13 sıradan evcil kediyi test etti.
Akademik Dergide Çıkan Çarpıcı Bulgular
Kaydedilen veriler Applied Animal Behaviour Science adlı akademik dergide yayımlandı ve terapi kedilerinin, sahipleri odadan ayrıldığında bile, yabancıya da sahiplerine olduğu kadar arkadaş canlısı davrandığı görüldü. Sıradan evcil canlılar ise odaya giren yabancılara yahut kendi sahiplerine karşı ekstra bir sevgi gösterisinde bulunmadı. Raporda, "son derece arkadaş canlısı ve cana yakın kediler dahil kedi gruplarının hiçbirinde sahibine bağlılık belirtisi" tespit edilemediğine yer verildi. Dolayısıyla "insanlarla bağımlılığa dayalı bağlar" kurmanın minik avcılar açısından elzem olmadığı gözler önüne serildi. Ayrıca değerlendirme aşamasında deneklerin sahiplerine 1 metre mesafede durup durmadığı, onları izleme oranları ve oyuncak sallandığında oyuna katılma hevesleri titizlikle ölçüldü.
Evcilleşme Sürecindeki Bağımsızlık İlkesi
Araştırmayı yöneten Dr. Péter Pongrácz, The Independent'a şunları söyledi: "Kediler, her iki taraf için de karşılıklı (örneğin duygusal) faydalar sağlayan başarılı bir birlikte yaşam geliştirdi. Ancak köpekler bunu evcilleştirme geçmişleri yoluyla insanlara bağımlı hale gelerek (asimetrik ilişki) başarmışken, kediler bizden bağımsız kaldı (kendi başlarına etkili avcılar olarak kaldılar). Dolayısıyla kediler için sahiplerine klasik bağlanma bağı klasik bağlanma ilişkisi biyolojik açıdan belirleyici değil çünkü sahipleriyle 'eşit' olarak yaşıyorlar." Deney detaylarını anlatan uzman isim, değerlendirmelerine şöyle devam etti: "Deneyimizde en büyük yenilik, bilinmeyen bir yerde, tanımadıkları insanlarla rahat olan terapi kedilerini test etmemizdi. Böylece, tıpkı köpekler gibi, aşırı stres yaşamadan 'tuhaf durum testi'nde onları test edebildik. Bu dost canlısı kedilerin, sahiplerine veya bir yabancıya karşı farklı tepkiler göstermediğini, bunun da bağlanma için bir ön koşul olduğunu gösterdik."
