Eskişehir Esnaf ve Sanatkarları Odaları Birliği Başkanı Adnan Karamanlı, “5 ayımız biraz yoğun geçti. Tabii Eskişehir biraz da özlemiş herhalde. Tebrikler sağ olsun hâlen devam ediyor. Bir de bu geçtiğimiz hafta Ahilik Haftamız vardı. Ondan dolayı çok yoğunduk. İnşallah bundan sonra rahatlayacağız. Çok yoğun bir 5 ay geçirdik. Esnafı şöyle izah etmek lazım: Esnaf bu ülkenin temel taşıdır. Esnaf bu ülkeye, milli ekonomisine ciddi katkı sağlar. Vergisini öder, KDV öder, peşin vergi öder. Kiracıysa kiranın stopaj vergisini öder. Yanında adam çalıştırır, bu ülkeye istihdam sağlar. Ve devletten ne bekliyor? Hiçbir şey beklemiyor. Esnafı ayakta tutmak lazım. Esnafa sahip çıkmak lazım. Esnaf biraz son yıllarda zor durumda tabii. Esnafın geliri azaldı, gideri hâlen devam ediyor. Hatta gider biraz artarak devam ediyor. Esnafın kâr oranları düştü. Şimdi kârdan vazgeçtik de esnafın ayakta kalma mücadelesi var. Hükümet tarafından, devlet tarafından esnafı desteklemek lazım. Bir kısmı 'orta direği' falan diyor da, orta direği de değil, inanın temel taşı” diye konuştu.
“Esnaf sayısı az da olsa artıyor”
Karamanlı, “Esnafın birinci sıkıntısı kiralar. Kiralar çok ciddi yüksek. Hele bizim çarşı merkezdeki kiralar çok ciddi yüksek. 25 metrekare dükkan, 250 bin lira istiyorlar. Sadece 25 metrekare dükkanda ne yapabilirsiniz yani, ne satarsınız? Tuhafiye satarsınız. Büyük tuhafiye de değil işte, küçük tuhafiye satarsınız, efendim çanta satarsınız, ayakkabı satarsınız vesaire. Kirası 250 bin lira. Artı %20 de stopaj koy, 300 bin lira. Nasıl ödesin esnaf bunu? Bir tek kira mı? Esnafın hani Bağ-Kur'u, hani vergisi, hani diğer gider masrafları, personel parası? Esnafın 20 kalem gideri var. Esnaf, çarşı merkezdekiler biraz daha sıkıntılı. Bir de baktık çarşı merkezdeki esnafa, bizim Eskişehir'deki çarşı merkezimiz 8-10 tane şahsın elinde, eski zenginlerimizin elinde. Allah rahmet eylesin, vefat etmişler. Onlar iyiymiş ama kalan mirasçılar, çocukları çok para istiyorlar. Hatta birkaçıyla ben görüştüm. Çok basit de cevaplıyorlar. Diyorum ki 'Bu kira çok, bunu esnaf ödeyemez. ‘Başkanım, ödeyemezse tutmasın' diyor, 'Zorla mı veriyoruz?' diyor. Bu kadar da basit. Çocuklar hep yeni nesil veya torunları, bu cevabı veriyor. Şimdi esnaf nasıl bir yer tutsun? Esnafın birinci derdi kira, ikinci derdi vergi. Personel falan diyoruz ama personeli bir nebze idare ediyoruz. İşi çok küçük olanlar personel çalıştırmıyor artık. Kendi çalışıyor, eşi destek oluyor veya çocukları destek oluyor; esnaf ayakta kalmaya çalışıyor. Bizde tabii kepenk kapatan oluyor ama açan da çok oluyor. Mesela ortalama Eskişehir verisinde bizim 26 bin esnafımız var. 26 bin esnafın, ayda 100 tanesi falan kapattıysa 150 tane de açan var. Kapatan şöyle tabii, biz kapattı gibi görüyoruz da babadan oğula devrediyor. Babası emekli olmuş, kendi vergi kaydını kapatıyor, oğlunun üstüne açıyor. İş yeri aynı duruyor. Yeni açanlar da 50 tane falan. Yani esnaf sayısı düşmüyor. Esnaf sayısı artıyor. Az da olsa hep artarak devam ediyor. Hep böyle olmuştur” dedi.
“Kredi kullanımının önündeki bazı engeller kaldırıldı”
Karamanlı, “Esnafımız hiçbir destek almıyor hiçbir yerden. Sadece Esnaf Kredi Kefalet Kooperatifleri var orada kredi veriliyor. Kredi de daha önceleri uygundu pandemiden önce. Yıllık %4,5 faizi vardı. 4,5 da devlete gitmiyordu. Devlet bu parayı bizim esnafa bedava veriyordu. 4,5'u kim alıyordu? İşte bizim bir genel merkezimiz var, orası alıyor %2'sini. Bölgelerimiz var, bölge alıyor işte efendim %1'ini. İşte buradaki kooperatiflerimiz alıyordu, bir kısmını da bankalar alıyordu. Bu %4,5 aracı kurumlara gidiyordu. Devlet bundan para almıyordu, bizi de destekliyordu. Bu pandemiden sonra devlet bu faizi artırdı. 4,5, 29 oldu. %29 yıllık tabii, 29 faiz ödüyor. Şu an o %20'ye düştü. Şimdi bizim esnaf sanatkarımız Esnaf Kredi Kefalet Kooperatifi'nden 1,5 milyon kullanıyor. En fazla limit 1,5. Yıllık %20 faiz ödüyor. Biz %20'ye de razıyız ama bize bu 1,5 da yetmiyor artık. Paranın bir değeri kalmadı. Esnaf aldığı bu 1,5 milyonla bir derdine çare olmuyor, yani bir yarasına merhem olmuyor. Rafına bir mal da koyamıyor. 15-20 gün önce Sayın Cumhurbaşkanı Yardımcımız Eskişehir'e geldi. Onu biz getirttik. Eskişehir Kalkınma Platformu Ajansı var. Vali Bey başkan, başkan yardımcımız büyükşehir belediye başkanımız, yönetim kurulu üyeleri de AK Parti il başkanı, ESOB Başkanı, Ticaret Odası Başkanı, Sanayi Odası Başkanı, Ticaret Borsası Başkanı ve OSB Başkanlığı yönetim kurulu üyesi de 6 kişi. Sayın Cumhurbaşkanı Yardımcımızı buraya davet ettik. 5 tane başkan bağlı olduğu kurumun sıkıntılarını ilettik. Ben esnaf ve sanatkarın sıkıntısını söyledim Sayın Cumhurbaşkanı Yardımcımıza. Cumhurbaşkanı Yardımcımız kimle geldi? Ticaret Bakan Yardımcısı'nı getirdi. Bilim, Teknoloji, Sanayi Bakan Yardımcısı'nı getirdi. Bir de Maliye Bakanlığından genel müdürlük ayarında birini getirmişti, oranın bir kurul başkanıymış. Ben bunu Cumhurbaşkanı Yardımcısına anlattım. Sağ olsun, çok iyi bir Cumhurbaşkanı Yardımcımız var. Esnafı tanıyan, şehri de bilen biri. Konuya çok hakim. ‘Efendim, bizim 1,5 milyonumuz çok az. Esnafın bir yarasına merhem olmuyor. Bunu 2,5 milyona çıkaralım. Artı, süre 4 yıldı, bunu da 5 yıla çıkaralım’ dedim. Bir de önünde bir sürü engel koydu yıl başından bu yana. Bizim esnaf kredi kullanacağı zaman daha önce müracaat ediyordu, kefalet uygun dedim, parayı alıyordu. Şimdi banka bir istihbarat yapıyor, esnafın SSK borcu varsa, efendim vergi borcu varsa 'vermiyorum, borcunu öde de al' diyor. E zaten esnaf zorda. Alacağı zaten 1 milyon veya 1 milyon 250 para. Bu borcu nasıl ödeyecek? Böyle de bir engel olmuştu. Müracaat eden esnaflarımızın %80'i bu parayı alamıyordu. Dedik bir de ‘1,5'u 2,5 yap.’, ama ‘ona söz vermiyorum, zor. Bizim Maliye Bakanı biraz cimridir’ dedi. Bize bir hafta sonra döndü Cumhurbaşkan Yardımcılığı kalemi dedi ki: ‘Engelleri kaldırdık’ Düşük kredi alan da vardı bizim içimizde demiştim. Basit usule tabi olan veya basit usul olmayan emlakçılar 500 bin lirayı geçemiyordu. Onları 500'den 650 bin lira yapmışlar. Bizim de sadece 1,5 alan önündeki engelleri kaldırdılar. Süre yine 4 yıl, devam ediyoruz. Bunu haber verdi bize. Bunu Türkiye genelinde biz yaptık. Eskişehir Kalkınma Platformu olarak yaptık. Dosya olarak da aldılar bizden, sunduk. Bir hafta sonra bize döndü. Zaten bir gün önce biz haber de aldık, Cumhurbaşkanı Yardımcımız izah etti, Cumhurbaşkanımız onaylamıştı. Türkiye bunu paylaştı. Ama en son biz paylaştık. İşte kalktı diyor, kaldırıldı diyor ama bunu Eskişehir Esnaf Odaları Birliği olarak biz kaldırdık. Onun da bedeli var, onu da ödedik tabii, bedelini ödedik” ifadelerini kullandı.
"10 yılı dolduran esnaf iş yerinden çıkarılıyor”
Karamanlı, “Esnaf sanatkar zor bela bir dükkan açıyor,. 3-4 senede esnaf müşterisini zor oturtuyor zaten. Sonra ne oluyor? 10 sene sonra dükkan sahibine bir hak doğmuş. Diyor ki 'Çık.' Sebep? Sebep yok. Çıkarıyor adamı 10 seneyi doldurduğu için. Adam, örnek veriyorum, 50 bin lira kira ödüyorsa 150'ye kiraya verecek. Çünkü kiralarda öyle bir ciddi uçuş var. Bir sürü esnafımızı çıkartıyorlar böyle. Zaten dükkan sahibinin hakkı var. Eğer bu mülkünde kendi dükkanında o işi yapacaksa, kızının işini yapacaksa, kendi işini yapacaksa zaten çıkarıyor. Böyle bir hakkı var. Ama ikinci bir hak, 10 yılı doldurunca bir hak sahibi olmuş, çıkarıyor. Şimdi bir de bizim bu mülk sahiplerinde böyle bir şey başladı. 10 yılı dolduran herkesi çıkarıyor. Esnaf kirasını normal ödüyor. Devletin belirlediği artışa göre de her yıl artırıyor. Ama enflasyon çok yüksek olduğu için, çok da talep olduğu için adam çıkarıyor. Böyle de esnafı zora sokuyor. Sayın Cumhurbaşkanı Yardımcımıza onu da izah ettik. Hatta onun bir modeli vardı, onu da verdik. Tabii o biraz uzun süreli iş. Yasalarla olacak iş. Çalışacağını söyledi Sayın Cumhurbaşkanı Yardımcımız. Bu konut gibi de değil. Adam evi çarşıdaysa çıkmışsa gider Erenköy'de bir ev tutar, oturur ama iş yerini nereden bulacak? Onun gibi bir sürü esnaf arkadaşlarımız mağdur. İşleri sona erdi, zor durumdalar. Biz de Esnaf Odaları Birliği olarak müracaat edilecek yerlere ediyoruz” dedi.
“Yeni ekibi destekliyoruz”
Karamanlı, “Bizim esnafın bir sürü de sıkıntısı var. Kanun ve yasayla düzenlenecek eksiklerimiz var. O da bu yıl, 2026 yılı seçim yılı esnaf sanatkarın. Odalar seçimini yaptı, üst birlikler yaptı, federasyon yaptı, şimdi konfederasyon var. İnşallah orada da bir değişiklik, yenilenme olacak gibi. Biz de yeni ekibi destekliyoruz. Mevcut heyet çok çalışmıyor. Bir kanun, yasa değişmiyor yıllardır. Burayı da değiştirirsek 2027 yılında ülke ekonomisinin biraz düzeleceğini ben tahmin ediyorum. Ekonomi biraz düzelecek, bizim teşkilat da yenilenmiş olacak. İnşallah esnaf sanatkarımıza daha çok hizmet edeceğiz diye düşünüyorum. Esnaf sanatkarlarımıza da hayırlı, bereketli kazançlar diliyorum. Ümitlerini yitirmesinler. Esnaflık, ticaret yapmak her zaman zor. Mücadele işidir bu iş. Mücadeleye biraz daha devam etsinler” ifadelerini kullandı.
“Alışveriş merkezlerinin esnafa büyük zararı var”
Karamanlı, “Büyük alışveriş merkezlerine hep karşıyım. Esnafa %100 zararı olur. Bir de bunlar her şeyi satıyor. Bizim esnaf belli dalda; biri kırtasiye satıyor, biri sebze-meyve satıyor, biri tuhafiye satıyor, biri mobilya işi yapıyor ama bu alışveriş merkezleri her şeyi satıyor. Okullar açılacağı zaman kırtasiye getiriyor ve maliyetine satıyor. Niye? Bir defterden kaç lira kâr edeceksin? Zaten cüzi bir kârı olacak, kâr almıyor. Bunu maliyetine veriyor, başka malzemeden kazanıyor. Onda fazla veriyor. Bir de bu büyük alışveriş merkezlerinin şehre ne faydası var hiçbir faydası yok. Ama bizim esnaf sanatkarımız öyle değil. Biz düğünümüzde birlik beraberlik içindeyiz, cenazemizde birlik beraberlik içindeyiz. Esnaf sanatkarımızın başına bir iş gelse biz birlik beraberlik içinde onun elinden tutup kaldırıyoruz. Onun derdine derman olmaya çalışıyoruz. Alışveriş merkezlerinin şehre hiç faydası yok. İnanın doğru dürüst vergi ödemiyorlar. Ankara, İstanbul’a ödüyor geneli. Şehre hiç faydası yok. Ben bunlara karşıyım. Ama belediyeler kanalıyla yapılıyor herhalde. Para bunlarda, güç bunlarda. Belediye ihale ediyor, ihaleye bunlar giriyor vesaire. Esnaf sanatkar demek o mahallenin abisi demek, o mahallenin sahip çıkanı demek, o şehrin sahip çıkanı demek. Esnaf sanatkarımızın ahilik geleneğimiz var. Bu ülkede devlet yokken devlet görevi gören ahilik geleneğinden geliyoruz biz. Koskoca Osmanlı, yüce imparatorluğumuzu bile kurduran Ahi Evran Ahilik görevi yapan Osman Bey'in kayınbabası Şeyh Edebali. Osmanlı Devleti yokken bile bu ülkede devlet görevi gören ahi geleneğimiz var. Bizim ahilere sahip çıkmamız lazım. Bu AVM'lere çok itibar etmemek lazım” diye konuştu.
