Haber Global'den Mert İnan'ın haberine göre, Türkiye’nin uzun yıllardır yer altında bekleyen ve stratejik öneme sahip toryum potansiyelini ekonomiye kazandıracak tarihi bir gelişme yaşandı. Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu (TENMAK) ile Danimarka merkezli Copenhagen Atomics arasında toryum kaynaklarının yeni nesil nükleer reaktörlerde değerlendirilmesine yönelik kritik bir Ar-Ge mutabakatı imzalandı. İmzalanan anlaşmayla birlikte, özellikle Eskişehir-Sivrihisar ve Beylikova bölgesindeki zengin rezervlerin nükleer yakıt teknolojisine dönüştürülerek Türkiye’ye jeostratejik bir avantaj sağlaması hedefleniyor.
Eskişehir Rezervinin Değeri 28,1 Milyar Doları Buluyor
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı verilerine göre dünyada 6,36 milyon ton toryum kaynağı bulunurken, Türkiye bu alanda dünyanın en önemli potansiyele sahip ülkeleri arasında yer alıyor. Yalnızca Eskişehir-Sivrihisar sahasında belirlenen 380 bin 141 tonluk toryum rezervinin, kilogramı 74 dolardan hesaplandığında teorik brüt hammadde değeri 28,1 milyar dolara ulaşıyor.
Öte yandan, Eti Maden tarafından Eskişehir Beylikova-Sivrihisar bölgesinde tespit edilen 694 milyon tonluk kompleks cevher sahasında toryumun yanı sıra nadir toprak elementleri, barit ve florit de bulunuyor. Bu sahadaki ortalama 788 ppm ThO₂ tenörü üzerinden yapılan hesaplamalar, cevher içerisinde yaklaşık 547 bin ton ThO₂ bulunduğunu ve bölgedeki toplam matematiksel büyüklüğün 40 milyar doların üzerinde olduğunu gösteriyor.
"Asıl Katma Değer Nükleer Yakıta Dönüştüğünde Gelecek"
Toryumun yalnızca maden olarak satılmasının kısıtlı bir getiri sunacağını belirten uzmanlar, cevherin saflaştırılması ve nükleer yakıt standartlarına uygun hale getirilmesinin devasa bir ekonomik zincir oluşturacağını vurguluyor.
Jeostrateji Uzmanı Dr. Ahmet Uslu, toryumun gerçek potansiyeliyle ilgili şu değerlendirmeyi yaptı:
"Türkiye’nin toryumdan elde edebileceği gerçek katma değerin, bugünkü teorik on milyarlarca dolarlık hammadde karşılığının çok üzerinde olması mümkün. Bunun gerçekleşmesi ise teknolojinin ticari ölçekte çalışabilir hale gelmesine bağlı. Asıl ekonomik potansiyel, toryumun maden olarak satılmasından çok, nükleer yakıt çevrimine dahil edilmesi halinde ortaya çıkacak."
Mutabakat Neleri Kapsıyor?
TENMAK ile Copenhagen Atomics arasındaki anlaşma; toryumun nükleer yakıt standartlarında işlenmesini, yerli sanayinin sürece entegre edilmesini, ergimiş tuz reaktörlerine yönelik Ar-Ge çalışmalarını ve uzun vadede Türkiye’nin uluslararası bir küresel nükleer tedarikçi konumuna gelmesini amaçlıyor. 2007 yılında Isparta’daki uçak kazasında hayatını kaybeden Prof. Dr. Engin Arık ve ekibinin yıllar önce dikkat çektiği toryum vizyonu, bu mutabakatla birlikte ticarileşme yolunda yeni bir boyuta taşınmış oldu.
