Eskişehir Bakkal ve Bayiler Odası Başkanı İsmail Hakkı Ördek, küçük esnafın artan maliyetler ve eleman yetersizliği nedeniyle zor bir dönemden geçtiğini söyledi. Eskişehir Net’te yayınlanan “20 Dakika” programına konuk olan Ördek, her platformda esnafın yanında olduklarını belirterek özellikle çalıştıracak personel bulamamanın ciddi bir sorun haline geldiğini ifade etti. Ördek, “Daha önceki dönemlerde olduğu gibi bu dönemde de esnafın sesi yüreği olmaya devam ediyoruz her platformda onların işleriyle ilgili yardımcı olmaya devam ediyoruz. Esnaf en çok elemansızlıkla mücadele ediyor. Dükkanlarda çalıştıracak eleman bulmada ciddi sıkıntılar yaşıyoruz. Günlük 1500-2000 lira yevmiye verilmesine rağmen maalesef insanlarımız dükkanlarda çalışmak istemiyor ya da daha kolay iş istiyorlar. Maalesef anne babalarımızdan da hep duyuyoruz beyaz önlüklü olsun cumartesi pazar ve özel günler bayramlar tatil olsun diye. Böyle olunca kalifiyeli eleman bulma olanağımız çok zorlaştı” diye konuştu.
Maliyetler esnafı zorluyor
Artan kira, elektrik ve personel giderlerinin esnafın belini büktüğünü vurgulayan Ördek, “Aşağı yukarı toplamda 1900 üyemiz var hepsi bakkal, tekel değil. Kantin, kırtasiye, şarküteri bunlarda bizim üyemiz olduğu için. Zannediyorum 1000 kadarda ticaret odasına kayıtlı esnaf var. Enflasyondan dolayı stoğumuzu koruyamaz hale geldik tütün ve alkol mamüllerine hemen hemen 1-2 ayda zam geldiği için artık esnaf gerçekten rafını korumakta zorlanıyor. Öte yandan girdi maliyetleri, elektrik maliyetleri inanılmaz arttı. Dükkan kiraları inanılmaz arttı. Dükkan sahipleri her seferinde evlere gelen kiralarla bizi kıyasladığı için örneğin 15 bin lira olan kirayı 30-40 bin lira yapıyor. Sorguladığımızda ‘ev kiraları 20-30 bin lira oldu kaldı ki siz ticarethane işletiyorsunuz’ diyorlar. Bizim işlerimiz bu oranda artmadı ki. Benimde bakkal dükkanım var 10 bin lira elektrik geliyor. Eleman çalıştırmak zorundayım. 35-40 bin lira maaş veriyoruz sigorta, yemesi içmesi 50-60 bin liraya mal oluyor. Kira, elektrik, KDV, stopaj, muhtasarı derken ciddi maliyetler çıkıyor. Maalesef dükkanlarda eski işler yok. İnsanların büyük market alışkanlığı hızla devam ediyor. Aslında büyük markette demek değil ki her şey çok ucuz. Bunu her şekilde ispatlayabilirim. Belli başlı ana kalemlere indirim yapıyorlar. Deterjan, un, çay, şeker ama diğer kalemde mesela tuz alırken fiyatına bakılmaz kaç liraymış diye. Bir puding aldığınızda bakmazsınız fiyatına. Bizden 10 liraya aldığınız bir ürünü diğer taraftan 20-25 liraya alıyorsunuz ama sizin odak noktanız orası değil. Odak noktanız temel gıda ürünleri. Maalesef bunlara dikkat edilmediği için bir taraftan ucuz gibi gösterilip diğer taraftan ciddi fiyat artışlarıyla halkımız karşı karşıya geliyor. Bu gün bilindik büyük bisküvi firmaları bile üç harfli marketlere özel ürünler üretiyorlar. Buda bizi ciddi anlamda sıkıntıya sokuyor. Örnek veriyorum 100 gram bisküviyi biz dükkanda 10 liraya satarken bunlar kendilerine özel 75 gram yaptırıp markette 75 kuruşa satıyorlar. Ambalaj aynı ama gramaj farklı. Halkımız bunun bilincinde olmadığı için biz küçük esnaf olarak kazıkçı bakkal konumuna düşüyoruz” diye konuştu.
Kapatan yok devreden var
Ördek, “Bu zamana kadar üstüne koya koya geldik çünkü şehir büyüyor. Dışardan kalifiyeli göç alıyoruz. 2018 yılında üye sayımız 1100 civarıydı. Bu hep orantılı şekildedir. Bizim dükkanlarımızda komple kapatan olmaz hep devir şeklinde ilerleriz. Biri devreder satan kişi kaydını kapatır, yeni alan kişi açılış yapar. Yeni açılan mahallelerdede oradaki nüfus yoğunluğuna göre bakkal, tekel vs sıfırdan açılış olur. Borç defterim yok ya da veresiye yok diyen adam yalan söyler. Biz mahalle bakkalı olduğumuz için insanlarla abi kardeş gibi olduk. Herkesin ismini, çocuğunu, kardeşini, annesini, babasını biliyoruz. En kötü evden çıkarken para almayı unutmuştur. İhtiyacı vardır ‘şunu alayım eve geçerken vereyim’ der ya da ‘yarın giderken vereyim’ der ve yine olur. Aynı zamanda 2 Eylül Esnaf Kefalet Kooperatifi’nde başkan vekiliyim. Burayıda Hasan başkanla birlikte üyelerimize destek olmak amacıyla kurduk. Bu zamana kadar gayet güzel gidiyordu ama son zamanda yaşanan olumsuzluklar ve savaş dolayısıyla bizi de etkiliyor. Biz devletin verdiği finansmanı esnafa verdiğimiz için şimdi de devletten kısıtlama geldiği için bu noktada biraz sıkıntıya girmiş durumdayız” ifadelerini kullandı.
Esnafa can suyu olacak
Öte yandan esnafın 7200’ye düşmekle ilgili bi beklentisi var. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan mitinginde sözünü vermişti 3-4 yıl önce. Esnaf hala ciddi beklenti içinde. Bununla alakalı yaptığımız görüşmeler neticesinde Mayıs sonunda çıkacağı söyleniyor. Normalde sigortalı çalışanlar 7200 prim günüyle emekli olurken esnafımız BAĞ-KUR’dan emekli oluyordu. BAĞ-KUR’dan emekli olurkende buradaki prim şartı 9000 iş günüydü. Yanımda çalışan insanı 7200 günde emekli ederken esnaf olarak kendimiz yatırdığımız halde 9000 iş gününden emekli oluyoruz. Burada adalet dengesizliği vardı. Türkiye çapında verilen dilekçeler Cumhurbaşkanında yer buldu. Kendisi söz verdi bekliyoruz. Perakende kanunuyla alakalı ciddi uğraş içindeyiz 3-4 yıldan beri bu kanunu meclisten geçirmek için mücadele ediyoruz. Büyük marketlerde ekmek, tütün ve alkol mamüllerinin satılmamasıyla alakalı bir kanun. İkinci olarak mesafe kuralının getirilmesi. Artık mahalle içlerine kadar girdiler yan yanalar. Hal böyle olunca küçük esnaf ciddi oranda etkilendi. Bunu sadece bakkal esnafı olarak görmeyin. Tekeller, manavlar, kasaplar, züccaciyeler. Bunların tamamı etkileniyor. Avrupa’da büyük marketler hep şehrin dışarda. Bizde en azından market açıldığında aralarında 1-2 kilometre mesafe olsun ki bizde bu kadar etkilenmeyelim. Eğer bu da kanunlaştırılırsa esnaf için can suyu olacaktır” diye konuştu.
Yarışı göğüsleyeceğiz
Esnaf Odaları Birliği seçimine ilişkin konuşan Ördek şu ifadeleri kullandı: “Aynı zamanda Ekrem başkanın yönetimindeyim yine aynı şekilde ekibi bozmadan Ekrem başkanla devam edeceğiz. Ne kadar çekişmeli olsa da biz bu yarışı göğüsleyeceğimize yürekten inanıyorum.”
