Ekonomim'in haberine göre, henüz 10 günlük uygulama sürecinde 20 milyon ambalaj sisteme iade edilirken, mobil uygulamaya kayıtlı kullanıcı sayısı da 2 milyonu geçti.
Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) Başkanı Nurullah Öztürk, sistemin yalnızca ambalaj toplama uygulaması olmadığını belirterek, üreticiden tüketiciye, iade noktalarından geri dönüşüm tesislerine kadar tüm sürecin dijital olarak takip edildiğini söyledi.
Öztürk, "Bugün dünyada Almanya, Danimarka ve Hollanda gibi birçok ülkede depozito sistemleri uzun yıllardır uygulanıyor. Ancak Türkiye olarak kurduğumuz DOA Sistemi, üreticiden tüketiciye kadar tüm süreci uçtan uca dijital olarak izleyen bütünleşik bir kaynak yönetimi modeli. Bu ölçekte tek merkezden gerçek zamanlı veri akışıyla yönetilen dünyadaki ilk ve en büyük ulusal depozito sistemine sahibiz." dedi.
EL TERMİNALLERİYLE MAHALLE ESNAFI SİSTEME DAHİL EDİLECEK
Öztürk, büyük şehirlerde alışveriş merkezleri ve süpermarketlerde kullanılan 2 bin 500 Depozito İade Makinesi'nin (DİM) sayısını 20 bine çıkarmayı hedeflediklerini belirtti. Mahalle bakkalları, büfeler ve küçük marketler ise akıllı barkod okuyucu ve dijital doğrulama sistemi bulunan el terminalleriyle sisteme entegre edilecek.
Vatandaşlar DOA logolu ambalajlarını mahalle bakkalına teslim edecek. Esnaf, ambalaj üzerindeki barkod ve güvenlik işaretini el terminaliyle doğrulayacak. Ardından tüketicinin mobil uygulamadaki DOA Cüzdan karekodu okutulacak ve ambalaj başına 1 liralık teşvik bedeli vatandaşın hesabına aktarılacak.
ESNAFA AMBALAJ BAŞINA 30 KURUŞ HİZMET BEDELİ
Sistemde esnafın doğrudan gelir elde edeceğini belirten Öztürk, bakkal ve büfelerin sisteme kaydettikleri her depozitolu ambalaj için 30 kuruş hizmet bedeli alacağını söyledi.
Öztürk, "Esnafımız hem mahallesindeki yeşil dönüşüme katkı sağlayacak hem de dükkânına gelen müşteri sayısını artırarak ek gelir elde edecek. 2026 yılı sonuna kadar en az 10 bin manuel iade noktasını el terminalleriyle sisteme dahil etmeyi, 2027 yılı sonunda ise bu sayıyı 30 bine çıkarmayı hedefliyoruz." ifadelerini kullandı. İki yıllık adaptasyon sürecinde toplam 10 milyar liralık teşvik verilmesi öngörülürken, projenin üçüncü fazında depozito bedeli uygulamasına geçileceği bildirildi.
OTEL, RESTORAN VE KAFELER DE SİSTEME GİRİYOR
DOA Sistemi kapsamı HORECA sektörünü de kapsayacak şekilde genişletiliyor.
Otel, restoran ve kafelerde tüketilen su, meşrubat ve soda gibi ürünlerin ambalajlarının geri kazanılması amacıyla işletmeler sisteme dahil edilecek. HORECA işletmeleri topladıkları her ambalaj için 20 kuruş teşvik alacak. İşletmelerin Depozito Bilgi Yönetim Sistemi (DBYS) kayıt işlemlerini en geç ekim ayı sonuna kadar tamamlaması gerekiyor.
DOA Sistemi ile içecek ambalajı ham maddesi ithalatında yüzde 35 ila 40 oranında azalma öngörülüyor. Geri kazanılan ham maddeler sayesinde ülke ekonomisine ve cari açığın azaltılmasına yılda en az 600 milyon dolar katkı sağlanması hedefleniyor. Sistemin tam kapasiteyle çalışması hâlinde yıllık 1,3 milyar kilovatsaat enerji tasarrufu sağlanması, 3,6 milyon varil petrol kullanımının önlenmesi ve sera gazı emisyonunun yılda yaklaşık 37 bin ton azaltılması amaçlanıyor.
Öztürk, sistemde yaşanan suistimalleri önlemek amacıyla yeni tedbirler alındığını açıkladı. Günlük 200 ambalaj iade sınırını aşmak için farklı kişilerin kimlik numaralarının kullanıldığını belirten Öztürk, bu durumun makine önlerinde uzun kuyruklara neden olduğunu söyledi. Bu nedenle kimlik numarasıyla iade uygulamasının kaldırıldığını belirten Öztürk, artık iade işlemlerinin yalnızca mobil uygulama üzerinden yapılacağını ifade etti.
DOA Sistemi'nin uygulanmaya başlamasının ardından pet şişe sularda görülen fiyat artışlarıyla ilgili inceleme başlatıldı. Öztürk, sistemin "kirleten öder" esasına dayandığını belirterek, ambalajlı ürünleri piyasaya süren firmalardan Depozito Katılım Bedeli (DEKAB) alındığını söyledi. Uygulamayla birlikte bu bedelin 85 kuruş arttığını ifade eden Öztürk, pet şişe sulardaki fiyat artışlarının bunun üzerinde gerçekleştiğini belirterek zamlarla ilgili incelemelerin sürdüğünü kaydetti.
