Türkiye genelindeki milyonlarca emeklinin gözü kulağı maaş iyileştirmelerine çevrilmişken, Sosyal Güvenlik Uzmanı İsa Karakaş Ankara’da gündeme gelen yeni zam formüllerine ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu.
Memur emeklilerinin seyyanen zam, SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin ise yüksek refah payı beklentisini analiz eden Karakaş, bütçe dengeleri doğrultusunda masadaki seçeneklerin değiştiğini ifade etti. Karakaş’a göre tüm emeklilere eşit tutarda seyyanen zam verilmesi seçeneği uygulanabilirliğini yitirirken, oransal refah payı ve prim gününe dayalı kademeli iyileştirme formülü ağırlık kazandı.
Seyyanen Zam Formülü Rafa Kalktı
2023 seçimlerinin ardından memurlara verilen ve güncel tutarı 25 bin 156 TL seviyesine ulaşan seyyanen zammın memur emeklileri tarafından da beklendiğini hatırlatan Karakaş, başlangıçta tüm emeklilere 10 bin veya 15 bin TL seyyanen zam yapılmasının değerlendirildiğini belirtti. Ancak mevcut bütçe imkanlarıyla bütün emeklilere bu tutarlarda ödeme yapılmasının mümkün olmadığını vurgulayan Karakaş, maktu seyyanen zam formülünün masadan kalktığını kaydetti.
Çalışan ve Çalışmayan Emekli Ayrımı Gündemden Çıktı
Maaşların bölgesel olarak düzenlenmesi veya çalışan emekliler ile çalışmayan emekliler arasında ayrım yapılması yönündeki tartışmalara da değinen Karakaş, bu tür adımların emeklilik sisteminden ziyade sosyal yardım mekanizmalarıyla ele alınması gerektiğini söyledi.
Kayıt dışılığın yüzde 50’lerden yüzde 24 seviyelerine indirildiğini, kayıtlı çalışan emekli sayısının 2 milyon 199 bin olduğunu ancak kayıt dışı çalışanların bunun en az bir ila iki katı seviyesinde bulunduğunu aktaran Karakaş, çalışan ve çalışmayan emekli ayrımının kayıt dışılığı tetikleyeceği ve sigorta primi gelirlerini azaltacağı gerekçesiyle gündemden düştüğünü ifade etti.
Emekli Maaşlarında Yaş Kriterine İtiraz
Maaş artışlarında yaş kriterinin esas alınmasına karşı çıkan İsa Karakaş, sosyal sigorta tekniğinde kişinin çalışma süresi, ödediği prim günü ve prime esas kazancının dikkate alınması gerektiğini belirtti. 50-55 yaş aralığındaki emeklilerin de eğitim, evlilik ve barınma gibi ciddi ekonomik sorumluluklar taşıdığına işaret eden Karakaş, 65 yaş üstü vatandaşların ise sosyal yardım mekanizmalarıyla desteklenmesinin daha doğru olacağını dile getirdi.
Oransal Refah Payı ve Kademeli İyileştirme Formülü
Ankara’dan edindiği bilgiler ışığında oransal refah payı formülünün öne çıktığını belirten Karakaş, en düşük emekli maaşı alanlar arasında prim gün sayısına göre kademeli bir düzenleme yapılmasının gündemde olduğunu aktardı. 10 yıl prim ödeyenlerle 25 yıl (9 bin gün) prim ödeyen esnaf ve çalışanların aynı en düşük maaşı almasının adaletsizlik yarattığını vurgulayan Karakaş, refah payının prim ödeme süresine göre farklılaştırılması gerektiğini savundu.
En Düşük Emekli Maaşı 25 Bin 900 TL Olabilir
Mevcut yasal artış beklentilerine de değinen Karakaş, SSK ve Bağ-Kur emeklilerine yaklaşık yüzde 10, memur ve memur emeklilerine ise yaklaşık yüzde 8 oranında artış öngörüldüğünü söyledi. Bugün 23 bin 552 TL olan en düşük emekli maaşının, ek bir iyileştirme yapılmasa dahi yaklaşık yüzde 10’luk artışla 25 bin 900 TL seviyesine ulaşabileceğini belirten Karakaş, kademeli düzenleme hayata geçirilirse 10 yıl prim ödeyenlerin 30 bin TL'nin altında kalabileceğini, 9 bin gün prim ödeyenlerin ise 30 bin TL sınırını aşabileceğini ifade etti.




