Ev ve arsa satışından sağlanan gelirler için beyanname verme süreci 1 Mart tarihi itibarıyla resmen başlıyor. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu gereğince, edinilen taşınmazların beş sene dolmadan elden çıkarılması sonucunda oluşan değer artışı vergiye tabi tutuluyor. Vatandaşların büyük bir kısmı söz konusu zorunluluğu bilmediği için ciddi mali yaptırımlarla ve faizli cezalarla karşı karşıya kalabiliyor.
Milyonluk Satışta Ceza Riski
Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından hazırlanan rehber, vergilendirme mantığını somut örneklerle ortaya koyuyor. Örneğin, 2023 Aralık'ta 5 milyon TL'ye alınan bir ev 2025 Ağustos'ta 8 milyon TL'ye satıldığında, yasal süre tamamlanmadığı için elde edilen kâr üzerinden vergi hesaplanıyor. İlgili işlemde yaklaşık 38 bin TL ödeme yapılması gerekirken, beyannamenin verilmemesi durumunda faiz cezası da devreye giriyor. Hesaplama yapılırken Yİ-ÜFE endeksi verileri dikkate alınarak enflasyon farkı düşülüyor. Benzer şekilde 15 Aralık 2024'te 6 milyon TL'ye alınan bir mülkün 6 Kasım 2025'te 9 milyon TL'ye satılması da vergilendirme kapsamına giriyor.
Kapsama Giren Diğer İşlemler
Değer artış kazancı vergisi sadece standart satışlarda değil, farklı devir yöntemlerinde de uygulanıyor. Arazi, bina, maden suları ve tescil edilen hakların elden çıkarılması, trampa, takas, kamulaştırma, devletleştirme ya da ticaret şirketine sermaye olarak konulması vergi ödemeyi gerektiriyor. Kooperatiflerden edinilen mülklerde evin fiilen kullanıldığı tarih, arsa üzerine inşa edilen yapılarda ise tapuda cins tahsisi yapılan zaman dilimi başlangıç kabul ediliyor. Ayrıca kentsel dönüşüm projelerinde yenilenen gayrimenkullerin beş yıl dolmadan satılması halinde de gelir vergisi doğuyor.
Miras Kalanlar Hariç
Yasal düzenlemeler çerçevesinde vergi yükümlülüğünü ortadan kaldıran istisnai durumlar da bulunuyor. Miras yoluyla kazanılan ev ve arsalar ilgili vergi kapsamına girmiyor. Satın alma yoluyla edinilen gayrimenkullerde ise mülkün elden çıkarıldığı gün esas alınarak beş yıllık süre takibi yapılıyor. Bahsi geçen zaman dilimi dolduğunda ise vatandaşların vergi ödeme zorunluluğu sona eriyor. Mülk sahiplerinin cezalı duruma düşmemesi adına tarihleri doğru hesaplaması büyük önem taşıyor.
