Restoran, otel, kafe ve turizm sektörlerinde çalışanları ilgilendiren Yargıtay kararı, düzenli olarak alınan bahşişlerin ücret kapsamında değerlendirilmesini gündeme getirdi. Süreklilik gösteren bahşişlerin belirli şartlar altında ücretin bir parçası kabul edilmesi, çalışanların kıdem tazminatı ve sosyal güvenlik primleri açısından önem taşıyor.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin kararına ilişkin değerlendirmelerde, düzenli şekilde ödenen bahşişlerin işçinin ücret sisteminin bir parçası olması halinde tazminat hesabında dikkate alınabileceği belirtildi. Bahşişlerin SGK'ya bildirilmesi durumunda ise çalışanın prime esas kazancı da bu ödemelerden etkilenebilecek.
Düzenli bahşişler tazminat hesabına dahil edilebilecek
Yargıtay'ın değerlendirmesine göre bahşişin kıdem tazminatı hesabında dikkate alınabilmesi için ödemenin süreklilik göstermesi gerekiyor. İş yerindeki ücret sisteminin bir parçası olduğu ortaya konulan düzenli bahşişler, iş sözleşmesinin sona ermesi halinde yapılacak tazminat hesabında dikkate alınabilecek.
Bu kapsamda yalnızca ara sıra veya kişisel olarak verilen bahşişlerle, iş yerinde düzenli şekilde dağıtılan bahşişler arasında ayrım yapılıyor. Ödemenin sürekli olması ve işçinin ücret düzeni içerisinde yer aldığının ortaya konulması gerekiyor.
Bahşişlerin SGK'ya bildirilmesi primleri etkileyecek
Düzenli bahşişlerin ücret kapsamında değerlendirilmesi, SGK bildirimlerini de doğrudan ilgilendiriyor. Ücret niteliğindeki ödemelerin sosyal güvenlik kayıtlarına dahil edilmesi halinde çalışanın prime esas kazancı yükselebiliyor.
Prime esas kazancın yükselmesi, çalışanın sosyal güvenlik sistemindeki kayıtlarının yanı sıra gelecekteki emekli aylığı hesabını da etkileyebiliyor. Ancak bahşiş alan her çalışanın emekli aylığının otomatik olarak artacağı anlamına gelmiyor. Bahşişin niteliği, düzenli olup olmadığı ve SGK'ya hangi tutar üzerinden bildirildiği önem taşıyor.
Yargıtay kararında fazla çalışma ücretinin hesaplanmasında garanti ücret ile bahşişten elde edilen kazancın ayrı değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.
Buna göre çalışanın garanti ücret üzerinden elde ettiği kazanç için fazla çalışma hesabında 1,5 katsayısı uygulanırken, bahşişlerden elde edilen gelir bakımından yüzde 50 zam oranının esas alınması gerekiyor.
Bu uygulama, özellikle bahşiş sisteminin yaygın olduğu restoran, kafe, otel ve turizm işletmelerinde çalışanların fazla çalışma ücretlerinin hesaplanmasında önem taşıyor.
Bahşişi SGK'ya bildirmeyen işverene yaptırım uygulanabilecek
Düzenli bahşişlerin SGK'ya bildirilmemesi işveren açısından da idari sonuçlar doğurabiliyor. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında prime esas kazanca dahil edilmesi gereken ödemelerin kuruma bildirilmemesi halinde işverenler hakkında idari yaptırım uygulanabiliyor.
Sosyal Güvenlik Başuzmanı İsa Karakaş'ın aktardığı bilgilere göre, SGK'ya bildirilmeyen bahşişlerin tespit edilmesi halinde işverenin yararlandığı bazı asgari ücret desteklerinin faiziyle geri alınması da gündeme gelebiliyor.
Bahşişlerin bildirilmediğinin tespit edildiği durumlarda ayrıca her bir ay için idari para cezası uygulanabileceği belirtiliyor.
