Eskişehir’de Anadolu Üniversitesi İletişim Bilimleri Fakültesi’nde düzenlenen “Dijital Dönüşüm Çağında Habercilik” başlıklı panelde, Basın İlan Kurumu Genel Müdürü Abdulkadir Çay öğrencilerle bir araya geldi. Çay, sunumunda gazeteciliğin dijital dönüşüm sürecinde geçirdiği değişimi ele alarak, “Yeni teknolojiler üretken bir araçtır. Doğru kullanıldığında gazeteciliğin kalitesini artırır” dedi.
“Yeni teknolojiler üretken bir araçtır”
Konuşmasında teknolojinin hızla değiştiğini ancak gazeteciliğin temel bir meslek olarak varlığını sürdüreceğini belirten Çay, “Teknoloji bir araçtır, gazetecilik ise bir meslektir. Teknoloji değişecektir, dönüşecektir ama gazetecilik bir meslek olarak kalmaya devam edecektir. Bunu unutmamak lazım. Bazen belki yapay zekanın ve dijital dönüşümün nereye varacağına dair kaygılar hepimizde etki elde ediyor ama bu mesleğin var olacağını, farklı teknolojik gelişmelere ayak uydurarak var olmaya devam edeceğini düşünüyoruz” ifadelerini kullandı.
Yapay zekanın medya sektörünü dönüştürdüğünü belirten Çay, “Yapay zeka araçları tüm alanları değiştirdiği, dönüştürdüğü gibi medya sektörünü, gazeteciliği de, haberciliği de dönüştürüyor. Gazetecinin rolü artık haber üretmekten bilgiyi doğrulamaya ve yorumlamaya doğru evriliyor. Yapay zekayla birlikte konuştuğumuzda fırsatlar ve tehditler boyutunu da değerlendirmek lazım. Aslında her tehdit beraberinde birtakım fırsatlarla doğar. Fırsatlar başlığına baktığımızda hız ve derinliğin arttığını görürüz. Zira bilgiye ulaşmak eskisinden çok daha kolay ve hızlı. Yapay zeka araçları kullanarak hızlı sonuçlar elde etmek de mümkün. Çok iyi otomatik çeviri hizmetleri de çok yönlü olarak kullanılabiliyor” diye konuştu.
“Fırsatlar kadar tehditler de var”
Yapay zekanın sunduğu imkanların yanı sıra riskler barındırdığını ifade eden Çay, “Yapay zeka kaynaklı dezenformasyon ve sahte haberlerin artışı maalesef en fazla bizi üzen başlıklardan bir tanesi bu ciddi bir risk olarak karşımızda duruyor. Gazetecilik mesleğinde iş kaybı riski söz konusu. Algoritmaların taraflı olarak hazırlanması ve editoryal bağımsızlık kaybı. Veri gizliliğinde sorunların artışı, telif hakkı ve etik içerik kullanımı tartışmaları da tehditler başlığı altında gördüğümüz başlıklar” dedi.
“Yapay zeka gazetecilik faaliyetlerinde karar verici bir özne değil”
Panelde haberciliğin temel ilkelerine de değinildi. Çay, “Gazeteciliğin temel misyonu haberi ticari bir meta olarak sunmaktan ziyade kamunun bilgi edinme hakkına hizmet etmek ve toplumsal güveni bu vesileyle tesis etmek olmalıdır. Rutin, özet ve tekrarlayan işler otomasyon sistemleri tarafından yürütülebilir ancak doğrulama, hikaye anlatımı ve nihai etik olarak karar süreçlerinde insanın denetim ve yönlendirici rolü esastır. İnsan rolü kaçınılmazdır. Bir yerde, bir şekilde insanı konumlandırmak durumundayız. Sistemin tamamen otomasyona dönmesi şu an için pek mümkün görünmüyor, belki sonraki dönemlerde bunu konuşuyor olacağız ama şu an için durum bu. Yapay zeka gazetecilik faaliyetlerinde karar verici bir özne değil, yalnızca hız ve verimlilik sağlayan destekleyici bir araç olarak konumlandırılmalıdır. Yapay zekanın ürettiği içeriklerde ortaya çıkabilecek halüsinasyon risklerine karşı editör denetimi yine zorunlu kılınmalıdır. Yeni teknolojiler üretken bir araçtır. Doğru kullanıldığında gazeteciliğin kalitesini artırır. Tehdit olarak görmek ve kaçınmak doğru yaklaşım değil; bunu bir fırsat olarak görmek ve bu imkanlardan faydalanarak mesleğimizin kalitesini artırarak mesleği icra etmeye devam etmek gerekiyor” ifadelerini kullandı.
“Genç iletişimcilere öneriler”
Konuşmasının sonunda öğrencilere önerilerde bulunan Çay, doğru yazım, kaynak doğrulama ve etik ilkelerin önemine dikkat çekerek dijital araçların etkin kullanımının gerekliliğini vurguladı. “Yapay zeka okuryazarlığı noktasında bilinç sahibi olmamız gerekmektedir. Yapay zekanın her zaman doğru bilgi vermeyebileceğini bilmemiz lazım. Çıktıları doğrulamak, ön yargıları fark etmek gerekiyor” ifadelerini kullanan Çay, staj imkanlarının değerlendirilmesi ve uygulamalı alanlarda deneyim kazanılmasının mesleki gelişim açısından önemli olduğunu söyledi. Dijital dönüşümle birlikte mesleklerde değişim yaşandığını belirten Çay, bu sürece uyum sağlanması gerektiğini ifade ederek, “Hep beraber sürecin nereye evrileceğini göreceğiz ama biz bu süreçte seyirci kalmayacağız. Hepimiz bize düşen rolü en iyi şekilde icra edip katkı sunmalıyız diye düşünüyorum” dedi.
