Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) Mühendislik Fakültesi Geomatik Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, Ege Denizi’ndeki Helen Yayı üzerinde yaşanabilecek büyük bir depremin Türkiye’ye olası etkilerini araştırdı.
Geliştirdikleri otomatik hasar belirleme yazılımıyla fay sisteminin bütünüyle kırılması senaryosunu inceleyen Kutoğlu, Helen Yayı’nın Japonya açıklarındaki benzer dalma-batma zonları gibi 8’in üzerinde büyüklüğünde deprem ve tsunami üretme potansiyeli bulunduğunu ifade etti.
“TÜRKİYE’NİN NEREDEYSE TAMAMINDA HİSSEDİLECEK”
Çalışmada elde edilen sonuçları değerlendiren Kutoğlu, Helen Yayı’nın tamamen kırılması halinde depremin Türkiye genelinde hissedilebileceğini belirtti.
Kutoğlu, “Bu fay, bütünüyle kırıldığı takdirde sekizden daha büyük bir deprem üretme potansiyeli var. Haritada gördüğünüz üzere bu olay meydana geldiği takdirde ülkemizin hemen hemen tamamında bu depremin az veya çok hissedilmesi söz konusu olacak. Türkiye coğrafyasının neredeyse tamamında bu deprem hissedilecek” dedi.
Depremin oluşturabileceği kuvvetin en yüksek seviyesinin yer çekimi kuvvetinin beşte biri kadar olacağını belirten Kutoğlu, bu düzeydeki sarsıntının çok zayıf ve kötü durumdaki binalarda hasara neden olabileceğini söyledi. Ağır hasar oluşabilmesi için deprem kuvvetinin yer çekimi kuvvetinin en az yarısına ulaşması gerektiğini ifade etti.
EGE’DEN KONYA HAVZASI’NA KADAR HASAR RİSKİ
Kutoğlu’nun paylaştığı modelde en yüksek sarsıntı etkisi ve hasar riski kırmızı renkle gösterilen alanlarda yoğunlaşıyor. Bu bölgelerin ağırlıklı olarak Ege’de bulunduğu, Marmara ve İç Anadolu’ya kadar uzandığı belirtildi.
Konya Havzası’nın da riskin yüksek hesaplandığı alanlar arasında yer aldığını söyleyen Kutoğlu, bu bölgelerin ortak özelliğinin ovalar ve çöküntü alanlarından oluşan zayıf zeminler olduğunu kaydetti.
Türkiye’de karada bulunan fayların Helen Yayı’ndan çok daha yıkıcı sonuçlar doğurabilecek depremler üretebileceğine de dikkat çeken Kutoğlu, kentsel dönüşüm çalışmalarında zemin özelliklerinin öncelikli olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
EGE KIYILARINDA 1-2 METRELİK TSUNAMİ HESABI
Helen Yayı’nın kırılması halinde tsunami oluşma ihtimalini de değerlendiren Kutoğlu, Dünya Tsunami Merkezi’nin hesaplamalarına göre Ege kıyılarında 1 ila 2 metre arasında dalga yüksekliği görülebileceğini söyledi.
Kıyı eğiminin çok düşük olduğu bölgelerde deniz suyunun 25-30 metre kadar iç kesimlere ilerleyebileceğini belirten Kutoğlu, söz konusu tsunami senaryosunun büyük ölümlü bir hasara yol açabilecek büyüklükte olmadığını ifade etti.





